პოლიტიკური დაძაბულობა „გრანტების კანონისა“ და განათლების რეფორმის ფონზე: ეკონომიკური მაჩვენებლები და საერთაშორისო გამოწვევები

2026 წლის 2 თებერვალს საქართველოში პოლიტიკური და საზოგადოებრივი დისკუსიები კვლავ გამძაფრებული რჩება რამდენიმე საკვანძო საკითხის ირგვლივ. დღის მთავარი თემებია მთავრობის მიერ ინიცირებული საკანონმდებლო ცვლილებები „გრანტების შესახებ“ კანონში, განათლების სისტემის რეფორმა უნივერსიტეტების გაერთიანების გეგმით, ასევე ეკონომიკური მაჩვენებლების ანალიზი და საერთაშორისო მოვლენების ასახვა ქვეყანაზე.

ყველაზე მწვავე დაპირისპირება „გრანტების შესახებ“ კანონპროექტის ირგვლივ გრძელდება, რომელიც, თავდაპირველი ვერსიის გარდა, შესაძლოა, კიდევ უფრო გამკაცრდეს. იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა მხარი დაუჭირა ცვლილებებს, რომელთა მიხედვითაც, მეწარმე იურიდიული პირების პოლიტიკური აქტივობა, შესაძლოა, პირველ ჯერზე დაჯარიმებით, ხოლო შემდგომ – სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობით დაისაჯოს. პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილი „აგენტების კანონს“ „გეოპოლიტიკურ საკითხად“ აფასებს, თუმცა ამ ინიციატივას მკაცრად აკრიტიკებენ როგორც ადგილობრივი ექსპერტები (გიორგი ხიშტოვანი, ანა ჩიკვაიძე, ტატო ქელბაქიანი), ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციები. „Amnesty International“-მა და ევროსაბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარმა მაიკლ ო’ფლაერტიმ მოუწოდეს პარლამენტს, უარი თქვას ამ ცვლილებებზე, მიიჩნევენ რა მათ „ავტორიტარული პრაქტიკის გაფართოებად“ და სამოქალაქო საზოგადოების საქმიანობისთვის „მნიშვნელოვან შეზღუდვად“.

განათლების სფეროში მიმდინარე რეფორმები, კერძოდ, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა (თსუ) და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის (სტუ) გაერთიანების გეგმა, აკადემიური წრეების წინააღმდეგობას იწვევს. თსუ-ს სოციალური პოლიტიკის მიმართულების 62 პროფესორი უნივერსიტეტების გაერთიანების იდეას არ ეთანხმება. სტუ-ს რექტორი დავით გურგენიძე განათლების მინისტრის მოადგილესთან შეხვედრის შემდეგ აცხადებს, რომ „ხელის გადაგრეხვა არ მოხდება“, თუმცა ხატია დეკანოიძის განცხადებით, გაერთიანება ფაქტობრივად უნივერსიტეტების „გაუქმებას“ ნიშნავს. ამავე დროს, გაუქმდა მასწავლებლის მომზადების ინტეგრირებული საბაკალავრო-სამაგისტრო პროგრამა, რაც სფეროს წარმომადგენლებში დამატებით კითხვებს აჩენს.

ეკონომიკურ ჭრილში, ქვეყანას არაერთი მნიშვნელოვანი სიახლე აქვს. 2025 წელს სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ექსპორტმა რეკორდულ 1.8 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა, ხოლო ბიუჯეტის დეფიციტი მშპ-ის 1.4%-მდე შემცირდა, რაც ფინანსთა სამინისტროს შეფასებით, ისტორიული მინიმუმია. ამასთან, ეროვნული ბანკის მონაცემებით, აშშ დოლარის ოფიციალური ღირებულება 2.6902 ლარი გახდა. შეინიშნება ინფლაციური ზეწოლაც, სიგარეტის ფასი საშუალოდ 20-30 თეთრით გაიზარდა, ხოლო „რუსთავის აზოტის“ თანამშრომლები ხელფასის გაზრდის მოთხოვნით მეექვსე დღეა გაფიცულები არიან. შემაშფოთებელია რუსული ნავთობის მიწოდების 16-ჯერადი ზრდა საქართველოში, რომლის ღირებულებამ 95.8 მილიონ აშშ დოლარს მიაღწია 2025 წელს. ასევე, 2025 წელს თბილისში 42,388 ბინა გაიყიდა.

საერთაშორისო ასპარეზზე, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი ირაკლი კობახიძე დუბაიში მსოფლიო მთავრობათა სამიტში მონაწილეობს. უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი აცხადებს, რომ მზადაა რეალური ნაბიჯებისთვის ხანგრძლივი მშვიდობის მისაღწევად, აშშ-ის სპეციალური წარმომადგენელი სტივ უიტკოფი კი 4-5 თებერვალს აბუ-დაბიში რუსეთ-უკრაინის მოლაპარაკებებს დაესწრება. პარალელურად, დიმიტრი მედვედევი 2008 წლის აგვისტოს ომზე საუბრობს და მას რუსეთის „სწორ გადაწყვეტილებად“ მიიჩნევს. ამ ფონზე, FIFA-ს პრეზიდენტმა სკანდალური განცხადება გააკეთა რუსეთისთვის საერთაშორისო შეჯიბრებებში მონაწილეობის აკრძალვის მოხსნის აუცილებლობაზე. დღის მნიშვნელოვანი ამბავია დასავლეთ საქართველოში მოსალოდნელი ამინდის გაუარესება, ძლიერი ნალექით, ქარბუქითა და ზვავსაშიშროებით, რის შესახებაც გარემოს ეროვნულმა სააგენტომ გაფრთხილება გამოაქვეყნა.