საინტერესო

1 მი­ლი­ო­ნი კგ “კუ­ჭე­ბი” საბ­ჭო­ე­თის ლი­დე­რის­თვის

სა­ქარ­თვე­ლო­ში სტუმ­რად ყო­ფი­ლა ნი­კი­ტა ხრუშ­ჩო­ვი. რო­დე­საც სუფ­რა­ზე მის­თვის ხინ­კა­ლი მი­ურ­თმე­ვი­ათ, აუხ­სნი­ათ, რომ კუ­ჭის შეჭ­მა არ იყო სა­სურ­ვე­ლი. აბა, რას უშ­ვე­ბით ამ­დენ ხინ­კლის კუჭ­სო? უკითხ­ავს ნი­კი­ტას ვა­სილ მჟა­ვა­ნა­ძის­თვის, სა­ქარ­თვე­ლოს ცე­კას იმ­ჟა­მინ­დე­ლი პირ­ვე­ლი მდივ­ნის­თვის. ნა­გავ­ში ვყრი­თო, უპა­სუ­ხია ალა­ლად ვა­სილ პავ­ლო­ვიჩს. ნი­კი­ტა ვაგ­ლა­ხად ჩა­ფიქ­რე­ბუ­ლა და იქ­ვე, გვერ­დით მდგო­მი თა­ნა­შემ­წი­სთ­ვის “კონ­ფი­დენ­ცი­ა­ლუ­რი” და­ვა­ლე­ბა მი­უ­ცი­ა.

მცი­რე ხნის შემ­დეგ, თა­ნა­შემ­წეს ხრუშ­ჩო­ვის­თვის წა­რუდ­გე­ნია “ე­კო­ნო­მი­კუ­რი” გა­ან­გა­რი­შე­ბის შე­დე­გი.
აღ­მოჩ­ნდა, რომ 5-მი­ლი­ო­ნი­ან სა­ქარ­თვე­ლო­ში ყო­ველ­წლი­უ­რად იჭ­მე­ბო­და 250 მი­ლი­ო­ნი ცა­ლი ხინ­კა­ლი. შე­სა­ბა­მი­სად, ნა­გავ­ში გა­დაყ­რი­ლი ხინ­კლის კუ­ჭე­ბის სა­ერ­თო წო­ნა 1 მი­ლი­ონ კი­ლოგ­რამს აღე­მა­ტე­ბო­და.

ძვე­ლი

აღ­თქმის ხა­ნა­ში ჩვე­ნი წი­ნაპ­რე­ბი გა­მორ­ჩე­ულ პა­ტივს მი­ა­გებ­დნენ მზის ღვთა­ე­ბას, ქალ­ღმერთ “ბარ­ბა­ლეს”, იგი­ვე “ბარ­ბოლს”, რო­მე­ლიც ით­ვლე­ბო­და ასე­ვე ქა­ლე­ბის, დე­დობ­რი­ვი ძა­ლე­ბი­სა და ნა­ყო­ფი­ე­რე­ბის მფარ­ველ ღვთა­ე­ბად. სხვა­თა შო­რის, სიტყ­ვა “ბორ­ბა­ლი” პირ­და­პირ უკავ­შირ­დე­ბა მზის ღვთა­ე­ბის – “ბარ­ბო­ლის” სა­ხელს.

კვი­რის დღე­თა­გან მზის დღედ ით­ვლე­ბო­და კვი­რა – დღე, რო­მელ­საც ძველ­ქარ­თუ­ლად ერ­ქვა “მზი­სა”, ანუ “სა­უფ­ლო”. ზამ­თრის მზის ბუ­ნი­ო­ბის დღეს – თა­ნა­მედ­რო­ვე კა­ლენ­დრით 21 დე­კემ­ბერს, იმარ­თე­ბო­და ქალ­ღმერთ ბარ­ბა­ლე­სად­მი მიძღ­ვნი­ლი დი­დი დღე­სას­წა­უ­ლი “ბარ­ბა­ლო­ბა” – რი­ტუ­ა­ლუ­რი ლოც­ვე­ბით, გა­ლო­ბით, ჰიმ­ნე­ბი­თა და ფერ­ხუ­ლით. ბარ­ბა­ლე­სად­მი მიძღ­ვნი­ლი იმ­ჟა­მინ­დე­ლი სიმ­ღე­რა ახ­ლაც არის შე­მო­ნა­ხუ­ლი ქარ­თულ ხალ­ხურ ეპოს­ში: “მზე ში­ნა და მზე

გა­რე­თა, მზევ შინ შე­მო­დი­ო”. ბარ­ბა­ლეს უძღ­ვნიდ­ნენ რი­ტუ­ა­ლურ შე­სა­წი­რავს: რძის ფა­ფას, ხა­ჭა­პურს და რა თქმა უნ­და, ისეთ უძ­ვე­ლეს ქარ­თულ კერძს, რო­გო­რი­ცაა მი­სი უდი­დე­ბუ­ლე­სო­ბა ხინ­კა­ლი! ბარ­ბა­ლო­ბის დღე­სას­წა­უ­ლით იწყ­ე­ბო­და ძვე­ლად სა­ქარ­თვე­ლო­ში ახა­ლი წე­ლი…

და­ვაკ­ვირ­დეთ ხინ­კალს და ყვე­ლა­ფე­რი ნა­თე­ლი შე­იქ­ნე­ბა: ხინ­კლის კუ­ჭი შე­ე­სატყ­ვი­სე­ბა მზეს, ნა­ო­ჭე­ბი კი – მზის სხი­ვებს. ხინ­კა­ლი ყო­ფი­ლა წარ­მარ­თუ­ლი ხა­ნის სა­რი­ტუ­ა­ლო კერ­ძი. მას უპი­რა­ტე­სად ამ­ზა­დებ­დნენ კვი­რადღ­ეს, ანუ “მზის დღეს”.
თავ­და­პირ­ვე­ლად გა­ვერ­კვეთ სიტყ­ვის ეტი­მო­ლო­გი­ა­ში. დი­დი ქარ­თვე­ლი ლექ­სი­კო­ლო­გი სულ­ხან­-სა­ბა ორ­ბე­ლი­ა­ნი გან­მარ­ტავს: “ხინ­კა­ლი არის დუ­მის შაშ­ხი”. გა­მო­დის, რომ “ხინ­კა­ლი” სა­ხელს უნ­და უმად­ლო­დეს თა­ვი­სი ძვე­ლი რე­ცეპ­ტუ­რის უმ­თავ­რეს ინ­გრე­დი­ენტს – და­შაშ­ხულ, გა­მოყ­ვა­ნილ ცხვრის დუ­მას, რო­მე­ლიც ძვე­ლად ბა­რა­ქი­სა და სიმ­დიდ­რის სიმ­ბო­ლოდ მი­იჩ­ნე­ო­და. ჩვე­ნი აზ­რით, კერ­ძის სა­ხელ­წო­დე­ბა მომ­დი­ნა­რე­ობს რთულ­ფუ­ძი­ა­ნი სიტყ­ვი­დან “ცხიმ­-გა­ლი”, რაც უნ­და ნიშ­ნავ­დეს და­სა­შაშ­ხად გა­კი­დუ­ლი ცხი­მი­ა­ნი ხორ­ცის აც­მას, აკი­დოს ანუ გა­ლას.
ხინ­კა­ლი უნი­კა­ლუ­რი კერ­ძი­ა, რად­გა­ნაც შე­ი­ცავს ქარ­თვე­ლი კა­ცის მე­ნი­უს ყვე­ლა აუ­ცი­ლე­ბელ კომ­პო­ნენტს: პურს, ხორცს, სხვა­დას­ხვა სა­ნე­ლე­ბელს. სა­ხინ­კლე ცო­მის­თვის ვარ­გი­სია ხორ­ბლის ფქვი­ლის სა­მი­ვე სა­ხე­ო­ბა: შა­ვი, რუ­ხი, თეთ­რი.

fb

სა­უ­კე­თე­სო ვა­რი­ან­ტია თეთ­რი ფქვი­ლი. სა­ხინ­კლე ცო­მი იზი­ლე­ბა ნე­ლა და დიდ­ხანს, სა­ფუვ­რის გა­რე­შე, მხო­ლოდ წყლი­სა და მა­რი­ლის გა­მო­ყე­ნე­ბით.
რაც უფ­რო დიდ­ხანს იზი­ლე­ბა ცო­მი, მით უფ­რო ძარ­ღვი­ა­ნი ხდე­ბა და ხარ­შვი­სას ნაკ­ლე­ბად იშ­ლე­ბა, თან უფ­რო გემ­რი­ე­ლიც გა­მო­დის. ამ­ბო­ბენ, ხინ­კლის კა­ნი მო­ხარ­შვის შემ­დეგ რომ გლუ­ვი, კრი­ა­ლა და სა­სი­ა­მოვ­ნო შე­სა­ხე­და­ო­ბი­სა იყოს, ცო­მის მო­ზელ­ვამ­დე ფქვილ­ში უნ­და გა­იხ­სნას ერ­თი ათ­ქვე­ფი­ლი კვერ­ცხის წყალ­ხსნა­რი.

ფარ­შის­თვის გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა ძრო­ხის, ღო­რის, ცხვრი­სა და ნა­დი­რის (ჯიხ­ვის, გა­რე­უ­ლი ღო­რის, ირ­მის, დათ­ვის) ხორ­ცი, ასე­ვე ცალ­კე­ულ სა­ხე­ო­ბა­თა კომ­ბი­ნა­ცი­ა: ძრო­ხი­სა და ცხვრის, ღო­რი­სა და ძრო­ხის, ასე­ვე ცხვრი­სა და ღო­რის ხორ­ცი. სა­ქარ­თვე­ლოს მთი­ან რე­გი­ო­ნებ­ში – მთი­უ­ლეთ­ში, ფშავ­ში, ხევ­სუ­რეთ­ში, თუ­შეთ­სა და ხევ­ში უპი­რა­ტე­სო­ბას ანი­ჭე­ბენ ცხვრი­სა და ძრო­ხის ხორცს, ბარ­ში კი ძრო­ხი­სა და ღო­რის ხორცს. ხინ­კლის მო­სამ­ზა­დებ­ლად არ იყე­ნე­ბენ ში­ნა­უ­რი ფრინ­ვე­ლის ხორცს, თუმ­ცა ვინ იცის… აგ­რეთ­ვე, პი­კან­ტუ­რი, სა­სი­ა­მოვ­ნო გე­მო აქვს ზუთხ­ის­გან მომ­ზა­დე­ბულ ხინ­კალს.

ნაღ­დი, “კლა­სი­კუ­რი” ხინ­კლის ფარ­შის­თვის სა­უ­კე­თე­სო ვა­რი­ან­ტი­ა:
1 წი­ლი ძრო­ხის ხორ­ცი (უმ­ჯო­ბე­სია ჩა­ლა­ღა­ჯი); 1 წი­ლი – ღო­რის ხორ­ცი (უმ­ჯო­ბე­სია ჩა­ლა­ღა­ჯი და სუ­კი) + 1/3 წი­ლი ცხვრის დუ­მა (ა­ნუ ის ინ­გრე­დი­ენ­ტი, რის­გა­ნაც ხინ­კა­ლის სა­ხელ­წო­დე­ბა მო­დის).
ხინ­კა­ლი შე­ი­ძენს და­უ­ვიწყ­არ გე­მოს, თუ ხორ­ცი გა­ტარ­დე­ბა არა ხორ­ცსა­კეპ მან­ქა­ნა­ში, არა­მედ ხე­ლით და­ი­კე­პე­ბა, პა­ტა­რა ცუ­ლი­სა და კუნ­ძის გა­მო­ყე­ნე­ბით, რო­გორც ამას ჩვე­ნი წი­ნაპ­რე­ბი აკე­თებ­დნენ.

ფარ­ში ზავ­დე­ბა ხახ­ვით, წი­თე­ლი წი­წა­კით, შა­ვი პილ­პი­ლი­თა და მა­რი­ლით. ზო­გან ფარშს უმა­ტე­ბენ სუ­ნელს, ძი­რას, მწვა­ნილს…
რო­გორც იტყ­ვი­ან, გე­მოვ­ნე­ბა­ზე არ და­ვო­ბენ. ქა­ლა­ქუ­რად წო­დე­ბულ ხინ­კლის ფარშს უმა­ტე­ბენ რო­გორც ნედლ, ისე ხმელ ქინძს.
ხორ­ცის ხინ­კალს სა­გე­მოვ­ნე­ბო თვი­სე­ბე­ბით არაფ­რით ჩა­მო­უ­ვარ­დე­ბა ხა­ჭოს ხინ­კა­ლი, რომ­ლის მირ­თმე­ვაც სა­სურ­ვე­ლია გამ­დნა­რი ერ­ბო­თი. გად­მო­ცე­მით, ხა­ჭოს ხინ­კა­ლი გა­მორ­ჩე­უ­ლად ჰყვა­რე­ბია ჩვენს დიდ მგო­სანს – ვა­ჟა-­ფშა­ვე­ლას. ძა­ლი­ან გემ­რი­ე­ლია ასე­ვე ყვე­ლის – მეგ­რუ­ლი ან სვა­ნუ­რი სულ­გუ­ნის ხინ­კა­ლი. არა­ნაკ­ლე­ბია ნა­დუ­ღის ხინ­კა­ლიც.

მარ­ხვის დროს ხინ­კლის ფარ­შად გა­მო­იყე­ნე­ბა სო­კო (სა­უ­კე­თე­სოა ხის, ე.წ. კალ­მა­ხა სო­კო), კარ­ტო­ფი­ლი, სო­ი­ო, ნიგ­ვზი­სა და ნივ­რის ნა­ზა­ვი…
ამ­ბო­ბენ, ხინ­კლის მთა­ვა­რი ღირ­სე­ბა მა­ინც მი­სი წვე­ნი­ა­ო, თუმ­ცა კი ხინ­კა­ლი ზო­მი­ე­რად უნ­და იყოს წვნი­ა­ნი.

ახ­ლა მო­ვი­ცა­ლოთ “მა­რა­დი­უ­ლი” კითხ­ვის­თვი­საც: რამ­დე­ნი ნა­ო­ჭი უნ­და ჰქონ­დეს ნაღდ ქარ­თულ ხინ­კალს – 15, 17, 19 თუ მე­ტი?
ქარ­თულ ხალ­ხურ ეპოს­ში შე­მორ­ჩე­ნი­ლია ძველ­თაძ­ვე­ლი მთი­უ­ლუ­რი ლექ­სი: “ტი­ა­ლო ხა­ჭოს ხინ­კა­ლო, ოც­დარ­ვა ნა­ო­ჭი­ა­ნო”. გა­მო­დის, ჩვე­ნი წი­ნაპ­რე­ბი ხინ­კალს უკე­თებ­დნენ 28 ნა­ოჭს. რა­ტომ მა­ინ­ცდა­მა­ინც 28-ს?
28 საკ­რა­ლუ­რი რიცხ­ვი­ა. 28 არის 7-ის ანუ ძველ­თა­გან წმი­და­თაწ­მი­დად მიჩ­ნე­უ­ლი ციფ­რის, ასე­ვე კვი­რის დღე­თა რა­ო­დე­ნო­ბის ჯე­რა­დი რიცხ­ვი და რაც მთა­ვა­რი­ა, 28 არის მზის წელ­თა რიცხ­ვი ანუ მზე ცის სფე­როს დიდ წრე­ზე გარ­შე­მოვ­ლას უნ­დე­ბა, არც მე­ტი და არც ნაკ­ლე­ბი, ზუს­ტად 28 წე­ლი­წადს.

რო­გორც ჩანს, ეს ყვე­ლა­ფე­რი კარ­გად იცოდ­ნენ ჩვენ­მა წი­ნაპ­რებ­მა.
რო­გორც ხე­დავთ, ხინ­კა­ლი მარ­თლაც სა­უ­კე­თე­სო და გემ­რი­ე­ლი კერ­ძი­ა. წარ­მო­ად­გენს ხა­რის­ხი­ა­ნი ხორ­ბლის ფქვი­ლის, სა­უ­კე­თე­სო ხორ­ცის, წვე­ნი­სა და სა­ნე­ლებ­ლე­ბის გემ­რი­ელ ნა­ზავს.

ხინ­კალს, რა­ღა თქმა უნ­და, უხ­დე­ბა ლუ­დი.
ხინ­კალ­სა და ლუდს კი უხ­დე­ბა სიმ­ღე­რა ფან­დურ­ზე, შა­ი­რი და კა­ფი­ა.
სწო­რედ ხინ­კალს უკავ­შირ­დე­ბა არა­ერ­თი გო­ნე­ბა­მახ­ვი­ლუ­რი კა­ფი­ა.

დუ­შე­თის სა­სა­დი­ლო­ში ერ­თი ფშა­ვე­ლი, შა­რა­ხე­ვე­ლი კა­ცი შე­სუ­ლა, სუფ­რას მის­ჯდო­მია და ხინ­კა­ლი და ლუ­დი მო­უთხ­ო­ვი­ა. მი­ურ­თმე­ვი­ათ, თხუთ­მე­ტი­ო­დე წუ­თის შემ­დეგ მიმ­ტა­ნი მიბ­რუ­ნე­ბუ­ლა იმ სუფ­რას­თან. სტუ­მარს ლუ­დი და­ე­ლი­ა, ერ­თა­დერ­თი ხინ­კა­ლი შე­ე­ჭა­მა და წა­სუ­ლი­ყო. წას­ვლის წინ კი ფუ­ლი და ხელ­სა­ხოც­ზე მი­ნა­წე­რი და­ე­ტო­ვებინა:
დუ­შე­თის სა­სა­დი­ლო­ში
შა­მო­ველ, შა­რა­ხე­ვე­ლი,
არ ვარ­გე­ბულ­ხარ, ხინ­კა­ლო,
მო­გიკ­ვდეს შა­მამ­ხვე­ვე­ლი.

და­სას­რულ გეტყ­ვით, რომ გა­ცი­ვე­ბუ­ლი ხინ­კა­ლი უნ­და შე­იბ­რა­წოს ტა­ფა­ზე, ერ­ბო­ში. გა­ფიცხ­ე­ბულ ხინ­კალს ჩვე­უ­ლებ­რივ, ნა­ბა­ხუ­სევ­ზე მი­ირ­თმე­ვენ. ზოგს მი­აჩ­ნი­ა, რომ მას ძა­ლი­ან უხ­დე­ბა ორ­ნა­ხა­დი ჭა­ჭის არა­ყი.

fb

და კი­დევ, გეტყ­ვით, რომ ხინ­კლით, ამ ნაღ­დი ძველ­ქარ­თუ­ლი კერ­ძით, სა­ქარ­თვე­ლოს ბევ­რი სტუ­მა­რი მო­ხიბ­ლუ­ლა. ამ ბო­ლო წლებ­ში მათ რიცხვს მი­მა­ტე­ბია ამე­რი­კის შე­ერ­თე­ბუ­ლი შტა­ტე­ბის ექ­სპრე­ზი­დენ­ტი ჯორჯ ბუ­ში (უმ­ცრო­სი).

ხინ­კალს უკავ­შირ­დე­ბა არ­ცთუ სა­სი­ა­მოვ­ნო ამ­ბა­ვი გა­სუ­ლი სა­უ­კუ­ნის 60-ი­ა­ნი წლე­ბი­დან. სა­ქარ­თვე­ლო­ში სტუმ­რად ყო­ფი­ლა მა­შინ­დე­ლი საბ­ჭო­თა კავ­ში­რის ცე­კას გე­ნე­რა­ლუ­რი მდი­ვა­ნი, ქარ­თველ­თმო­ძუ­ლე ნი­კი­ტა ხრუშ­ჩო­ვი. რო­დე­საც სუფ­რა­ზე მის­თვის ხინ­კა­ლი მი­ურ­თმე­ვი­ათ, აუხ­სნი­ათ, რომ კუ­ჭის შეჭ­მა არ იყო სა­სურ­ვე­ლი. აბა, რას უშ­ვე­ბით ამ­დენ ხინ­კლის კუჭ­სო? უკითხ­ავს ნი­კი­ტას ვა­სილ მჟა­ვა­ნა­ძის­თვის, სა­ქარ­თვე­ლოს ცე­კას იმ­ჟა­მინ­დე­ლი პირ­ვე­ლი მდივ­ნის­თვის. ნა­გავ­ში ვყრი­თო, უპა­სუ­ხია ალა­ლად ვა­სილ პავ­ლო­ვიჩს. ნი­კი­ტა ვაგ­ლა­ხად ჩა­ფიქ­რე­ბუ­ლა და იქ­ვე, გვერ­დით მდგო­მი თა­ნა­შემ­წი­სთ­ვის “კონ­ფი­დენ­ცი­ა­ლუ­რი” და­ვა­ლე­ბა მი­უ­ცი­ა.

მცი­რე ხნის შემ­დეგ, თა­ნა­შემ­წეს ხრუშ­ჩო­ვის­თვის წა­რუდ­გე­ნია “ე­კო­ნო­მი­კუ­რი” გა­ან­გა­რი­შე­ბის შე­დე­გი.
აღ­მოჩ­ნდა, რომ 5-მი­ლი­ო­ნი­ან სა­ქარ­თვე­ლო­ში ყო­ველ­წლი­უ­რად იჭ­მე­ბო­და 250 მი­ლი­ო­ნი ცა­ლი ხინ­კა­ლი. შე­სა­ბა­მი­სად, ნა­გავ­ში გა­დაყ­რი­ლი ხინ­კლის კუ­ჭე­ბის სა­ერ­თო წო­ნა 1 მი­ლი­ონ კი­ლოგ­რამს აღე­მა­ტე­ბო­და.

ნი­კი­ტა სა­შინ­ლად აღ­შფო­თე­ბუ­ლა: სა­ქარ­თვე­ლო ყო­ველ­წლი­უ­რად ათას ტო­ნა­ზე მეტ პირ­ველ­ხა­რის­ხო­ვან ხორ­ბალს ნა­გავ­ში ყრი­სო! ნი­კი­ტას აღ­შფო­თე­ბამ მა­ლე­ვე გა­მო­ი­ღო სა­ვა­ლა­ლო შე­დე­გი: სა­ქარ­თვე­ლოს თით­ქმის მთლი­ა­ნად შე­უწყ­ვი­ტეს თეთ­რი ფქვი­ლის ცენ­ტრა­ლი­ზე­ბუ­ლი მი­წო­დე­ბა…

ხინ­კა­ლი არ არის არც რუ­სუ­ლი “პელ­მე­ნი” და არც თათ­რუ­ლი “მან­ტი”, არც მონ­ღო­ლუ­რი და არც ინ­დუ­რი საკ­ვე­ბი. ის გა­ცი­ლე­ბით უკე­თე­სი­ა. გა­სინ­ჯეთ და თა­ვად დარ­წმუნ­დე­ბით კი­დევ ერ­თხელ. და კი­დევ: ხინ­კლის მომ­ზა­დე­ბა სუ­ლაც არ არის ისე­თი რთუ­ლი, რო­გორც ეს ბევრს ჰგო­ნი­ა.

გი­ორ­გი მი­სი­რე­ლი
ჟურნალი “ისტორიანი”,#7

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

11 Comments

  1. Hey! Do you know if they make any plugins to help with Search Engine Optimization? I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good gains. If you know of any please share. Many thanks!

  2. 249581 23634Once I originally commented I clicked the -Notify me when new feedback are added- checkbox and now every time a remark is added I get four emails with exactly the same comment. Is there any means you possibly can remove me from that service? Thanks! 701428

  3. 804091 667760Extremely very best people messages are meant to charm allow honor toward groom and bride. Newbie speakers in front of excessive locations need to usually our own gold colored dominate in presenting and public speaking, which is to be individual interests home. greatest man speach 437547

  4. Aw, this was the actually quality publish. In theory Let me create like this as well??§o? spending time as well as actual effort to make a great post! however so what can I say! We procrastinate a lot and in no way seem to obtain some thing carried out.

  5. 961400 170054The when I just read a weblog, Im hoping that this doesnt disappoint me approximately this one. Get real, Yes, it was my method to read, but When i thought youd have something fascinating to state. All I hear can be a number of whining about something that you could fix really should you werent too busy trying to discover attention. 801584

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close