რელიგია | ისტორია

სად მოიპოვებდნენ საქართველოში ნავთობს მე-19 საუკუნეში და ვინ იყვნენ პირველი ქართველი მენავთობეები

როდის და რომელ ადგილას მოიპოვებდნენ საქართველოში ნავთობს, რა კავშირი ჰქონდათ ამ საქმესთან ლეგენდარულ ძმებს სიმენსებს და ვინ იყვნენ პირველი ქართველები ნავთობის მოპოვების საქმეში – ისტორიკოსი და პოლიტოლოგი, პროფესორი ვაჟა შუბითიძე AMBEBI.GE-ს მკითხველს საინტერესო ისტორიებს უამბობს…


– დღეს ნავთობის ფლობა განსაზღვრავს ამა თუ იმ ქვეყნის დიდ შემოსავალს და განვითარების შანსს. ჩვენ ვხედავთ, როგორ წინ მიდის ჩვენი მეზობელი აზერბაიჯანი ამ მიმართულებით. რა წვლილი აქვთ ქართველებს ბაქოს ნავთობის ათვისების საქმეში?

– ვიდრე გიპასუხებდეთ, მინდა გითხრათ, რომ სულ ახლახან გამოვიდა ჩემი რედაქტორობით პროფესორების მამუკა ჯოლბორდისა და ნინო ლიპარტელიანის ძალზედ საჭირო და საინტერესო წიგნი “ქართველი და უცხოელი მეწარმეების სამეურნეო-საქველმოქმედო საქმიანობა საქართველოში” (XIX-XX 20-იანი წლები), რომელშიც ბევრი ახალი ფაქტის და მოვლენის შესახებ გაიგებთ. ვიდრე ბაქოში ნავთობის სერიოზული მოპოვება დაიწყებოდა, მანამდე ნავთობის მოპოვება-დამუშავება ხდებოდა ჩვენთანაც, შირაქში, მირზაანში და შირაქის ველზე.

1848 წელს ვორონცოვმა ყველა საბადო იჯარით გასცა. 1860-იან წლებში ამ საბადოების მეპატრონეთა შორის იყვნენ ძმები სიმენსებიც, რომლებმაც მარტო 1875 წელს კახეთის ნავთობის საბადოებიდან ამოიღეს 173 ათასი ვედრო ნავთი.


ძმები სიმენსები – ფრიდრიხი, ვერნერი, ფერდინანდი და კარლი

1880-იანი წლებიდან აფშერონის ნახევარკუნძულზე დაიწყეს ნავთობის სერიოზული მოპოვება-დამუშავება, რამაც ხელი შეუშალა საქართველოში ნავთობის მოპოვების საქმეს და 1902 წლიდან ამ ტიპის წარმოება მთლიანად შეჩერდა ჩვენთან. ამერიკელ ვილსონთან ერთად ბაქოს ნავთობის წარმოებით და მერე ბათუმამდე ნავთობსადენის მილის გაყვანით დაინტერესდნენ ძმები ნობელები. ლუდვიგ ნობელმა შექმნა სინდიკატი და ითხოვდა ნედლეულის სურამის 4-კილომეტრიან გვირაბში გატარებას, რაშიც მას მხარს უჭერდა დიდი ქიმიკოსი დიმიტრი მენდელეევი.

1903 წლისთვის ეს ნავთობსადენი აშენდა (835 კმ. სიგრძის 19 სატუმბო სადგურით). მილსადენის გამტარუნარიანობა შეადგენდა წელიწადში 900 ათას ტონას, დაჯდა 12 მილიონი რუსული მანეთი. სამუშაოებზე გამოიყენეს პრემიის დამაარსებლის, ალფრედ ნობელის 400 ტონა დინამიტი. ნობელის მიერ დამონტაჟებული ავზები დღესაც დგას ბათუმში, ხოლო მათ მიერ აშენებულ შვედეთ-ნორვეგიის საკონსულოს შენობაში, ბათუმში განთავსებულია ძმები ნობელების ტექნოლოგიური მუზეუმი (სხვათა შორის, ნობელებს სპეციალური კანტორა ქონდათ ხაშურშიც, ამჟამინდელი სტადიონის გვერდით, რომელიც ახლაც დგას და მიხედვას საჭიროებს).


ძმები ნობელები

მალე ნობელებმა ბაქოს ნავთობის მოპოვებაზე მონოპოლია მოიპოვეს და ადგილობრივ და რუს კაპიტალისტებს ჩაგრავდნენ. ეს არ გამოეპარა ნიკო ნიკოლაძის მახვილ თვალს და ჯერ დაწერა, მერე მოხსენება წარადგინა პეტერბურგში და ბოლოს ნობელებს როტშილდები დაუპირისპირა, რომლებიც მისი მოწვევით ჩამოვიდნენ საქართველოში (რობერტ ნობელი პირველად მოიწვია საქართველოში თავადმა დადიანმა. ნობელს სურდა კაკლის მერქნის შეძენა იარაღის კონდახის დასამზადებლად). როტშილდებმა ამ საქმეში 10 მილიონი დოლარი ჩადეს და გამოყვეს კრედიტები ბათუმში ნავთობდაგამამუშავებელი ქარხნის ასაშენებლად. მათ დააარსეს “კასპიისა და შავი ზღვის ნავთობის კომპანია” და 1889 წელს პირველებმა დაიწყეს ნავთის გატანა ტანკერებით (მანამდეც და მერეც ნავთი თუნუქის ბიდონებით და ხის

კასრებით გაჰქონდათ).

1886 წელს როტშილდების პარიზის საბანკო სახლმა შეიძინა “ბათუმის ნავთობისა და ვაჭრობის საზოგადოება 6 მილიონი კაპიტალით. ბათუმში როტშილდების ქარხნის დირექტორი იყო ფრანგი გიონი, რომელიც სამუშაოზე იღებდა მხოლოდ ქართველებს. მისი აზრით, ქართველები ყველაზე კეთილსინდისიერი მუშები იყვნენ და ყოველთვის დროულად ასრულებდნენ მინდობილ საქმეს. სულ ქარხანაში 2650 მუშა იყო დასაქმებული.

– მაინც რა როლი ჰქონდათ ქართველებს ბაქოს ნავთობის ათვისების საქმეში?
– სხვათა შორის, როტშილდებსა და ნობელებს ნავთობის მოპოვების საქმეში საკმაო კონკურენციას უწევდა თბილისში დაბადებული და გაზრდილი ა. მანთაშევი (გარდაიცვალა 1911წელს). მან ბათუმში ააშენა თუნუქის ქარხანა და გახდა 200 ვაგონცისტერნის მფლობელი (მისი კაპიტალი 22 მლნ მანეთს შეადგენდა) მანვე ბათუმში ააშენა ნავთობის საექსპორტო ჭურჭლის გადამამუშავებელი ქარხანა 1887 წელს და ეწეოდა საკმაო რაოდენობით ნავთობის ექსპორტს.

ალექსანდრე მანთაშევი

ლექსანდრე მანთაშევის საწარმოებში 1800-მდე კაცი მუშაობდა, იგი ასევე გამორჩეული იყო საქველმოქმედო საქმიანობით. მისი ფინანსებით გაიხსნა სავაჭრო სკოლა, მოხუცებულთა სახლი, სასტუმრო “ბო-მონდი”, ინტერნატი მცირეწლოვანი დამნაშავეებისათვის, კერძო ბიბლიოთეკები, გაიყვანა სატელეფონო კაბელი სოლოლაკიდან დიდუბეში, რაც საკმაოდ ძვირი ფუფუნება იყო.

ნავთობპროდუქტების წარმოებით დაკავებული იყო თბილისში შეძლებულ ოჯახში დაბადებული და გაზრდილი ი. პითოევი, რომელსაც ჰქონდა საკუთარი კომპანია და გადაჰქონდა ნავთობი გემებით კასპიის ზღვაზე. 1901 წელს თავისი სახსრებით ააშენა ულამაზესი შენობა, რომელსაც “პითოევის სახლს” უწოდებდნენ და აქ ახლა განთავსებულია რუსთაველის სახელობის სახ. თეატრი. იგი ასევე ბევრჯერ დახმარებია თბილისის სამთავრობო თეატრს (ფალიაშვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრი), რომლის მმართველადაც იგი მიიწვიეს 1887 წლიდან.

1860-იან წლებში ბაქოში სანავთობო ადგილები შეიძინა და 1873 წლიდან ნავთის საქმეს მოჰკიდა ხელი კონსტანტინე ზუბალაშვილმა. მან მიწები იყიდა ბიბიეიბათში, სადაც ნავთის ამოსვლის იმედი არავის ჰქონდა.

კონსტანტინე ზუბალაშვილი

თუმცა, ამ საქმეში ზუბალაშვილს ხელი იღბალმაც შეუწყო. ბაქოს კლიმატმა მასზე და მის მეუღლეზე ცუდად იმოქმედა. ისინი სამკურნალოდ წავიდნენ საფრანგეთის ბასკეთში, სახელგანთქმულ ლურდის ბალნეოლოგიურ კურორტზე. ეს სასწაულმოქმედი წყალი ცოლ-ქმარმა ბიდონებით თბილისში და ბაქოში ჩამოიტანეს. ბაქოში წყალი ცოტა რაოდენობით ჩაასხეს ჭაბურღილებში, საიდანაც იმავე ღამით ნავთობმა ამოხეთქა, რითაც კონსტანტინე ზუბალაშვილმა დიდი მოგება ნახა და ძალზე გამდიდრდა და თავის ძმებთან ერთად მრავალი საქველმოქმედო პროექტი განახორციელა.

1873 წელს ბაქოში პირველად ძმებმა ჯაყელებმა დააფუძნეს კასრების ქარხანა ნავთობპროდუქტების ტრანსპორტირებისათვის, რისთვისაც საჭირო დანადგარები მარსელიდან ჩამოიტანეს. მათ 1880 წელს დააარსეს ნავთობ-სამრეწველო და სავაჭრო ამხანაგობა, რომელიც ნავთსაც იღებდა და ახდენდა მის ტრანსპორტირებასაც.

ბაქოში ნავთობპროდუქტების წარმოება-გადამუშავების საქმით ცნობილი იყო ქართველი მეწარმე იაკობ მანსვეტაშვილი, რომელიც მეგობრობდა ნოე ჟორდანიასთან.

განაგრძე კითხვა

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

212 Comments

  1. I got this site from my buddy who told me
    regarding this web page and now this time
    I am visiting this site and reading very informative posts here.

  2. Thanks for your personal marvelous posting! I truly enjoyed
    reading it, you may be a great author. I will ensure that I bookmark your blog and will come back someday.

    I want to encourage continue your great writing, have a nice
    weekend!

    Look into my blog – Zelda

  3. I think everything composed was very logical.
    But, think on this, suppose you added a little information? I ain’t saying your
    information isn’t solid, however what if you added something that
    grabbed people’s attention? I mean სად მოიპოვებდნენ საქართველოში ნავთობს მე-19 საუკუნეში და
    ვინ იყვნენ პირველი ქართველი მენავთობეები – qronika.ge is a little vanilla.
    You might glance at Yahoo’s home page and see
    how they create post headlines to grab viewers to click. You might
    try adding a video or a related picture or two to get readers excited about what you’ve written. In my
    opinion, it could make your posts a little livelier.

    My website – anapa-alrosa.com.ru

  4. I like what you guys are up also. Such smart work and reporting!

    Carry on the excellent works guys I have incorporated you guys to my
    blogroll. I think it will improve the value of my site :).

    Take a look at my website – chengdian.cc

  5. Hello there! I could have sworn I?ve been to this blog before but after browsing through many of the posts I
    realized it?s new to me. Anyways, I?m definitely delighted I discovered it and I?ll
    be book-marking it and checking back frequently!

    Check out my homepage :: cgi.www5a.biglobe.ne.jp

  6. This is a very good tip particularly to those new
    to the blogosphere. Short but very precise information? Thanks for
    sharing this one. A must read article!

    Feel free to visit my blog :: rushpools.com

  7. Hello there! Do you know if they make any plugins to
    assist with Search Engine Optimization? I’m trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I’m not seeing very good results.
    If you know of any please share. Kudos!

    My web blog … ACV Advanced

  8. I love your blog.. very nice colors & theme. Did you design this website yourself
    or did you hire someone to do it for you? Plz respond as I’m
    looking to construct my own blog and would like to know where u got this from.

    thank you

    Here is my blog :: Cognifen Review

  9. Wow that was odd. I just wrote an incredibly long comment
    but after I clicked submit my comment didn’t appear.
    Grrrr… well I’m not writing all that over again. Regardless, just wanted to say wonderful blog!

    my web blog … 163.30.42.16

  10. Hello very cool web site!! Man .. Beautiful ..

    Amazing .. I’ll bookmark your website and take the
    feeds additionally?I’m happy to find numerous helpful information right
    here in the post, we want work out extra strategies on this regard, thanks for
    sharing.

    Also visit my web site Niagara XL Supplement

  11. Thank you a bunch for sharing this with all folks you really recognise what you’re talking about!
    Bookmarked. Kindly additionally talk over with my web site =).
    We may have a hyperlink trade arrangement between us!

    Also visit my webpage – adaptivercsailer.com

  12. Simply to follow up on the up-date of this matter on your web page
    and wish to let you know just how much I prized the time you took to write this helpful post.
    Inside the post, you really spoke of how to truly handle this issue with all ease.
    It would be my own pleasure to build up some more thoughts from your blog and come up to offer other folks what I have benefited from you.

    Thank you for your usual fantastic effort.

    Check out my web site :: Keto Premium One Shot Ingredients

  13. Thanks for finally writing about > სად მოიპოვებდნენ საქართველოში ნავთობს მე-19 საუკუნეში და ვინ
    იყვნენ პირველი ქართველი მენავთობეები – qronika.ge < Loved it!

    Also visit my website; Pellamore
    Cream

  14. I am only writing to make you know of the exceptional encounter my child developed
    visiting yuor web blog. She learned numerous things, not to mention how it is like to have a marvelous teaching style to make many more just have an understanding of a variety of tortuous subject matter.
    You really surpassed our expectations. I appreciate you for churning out the
    productive, healthy, explanatory and in addition easy guidance on the topic to Kate.

    My homepage – Compoise CBD Review

  15. I am extremely impressed together with your writing talents
    and also with the format in your weblog. Is this a paid topic or
    did you customize it your self? Anyway keep up the excellent high
    quality writing, it’s rare to peer a nice blog like this one
    today..

    my homepage … Bio Shed Keto Review

  16. Have you ever thought about publishing an ebook or guest authoring on other sites?

    I have a blog centered on the same ideas you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my visitors would appreciate
    your work. If you are even remotely interested, feel free to shoot me an email.

    Here is my web-site True Keto 1800 Pills

  17. Oh my goodness! Incredible article dude! Thank you, However I am experiencing issues with your RSS.
    I don’t understand why I am unable to subscribe to it. Is there anybody else having identical RSS problems?
    Anyone that knows the answer can you kindly respond?
    Thanks!!

    Also visit my site – EcoHack Reviews

  18. Unquestionably believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the internet the simplest thing to be aware
    of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they
    just don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined
    out the whole thing without having side-effects , people
    can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

    My webpage Clinical Keto Review

  19. Next time I read a blog, I hope that it won’t disappoint me just as much as
    this particular one. I mean, Yes, it was my choice to read through,
    however I really believed you would have something useful to say.
    All I hear is a bunch of moaning about something you can fix if you were not too busy looking for attention.

    Check out my web-site – anapa-alrosa.com.ru

  20. I happen to be commenting to let you be aware of what a fine discovery my cousin’s girl went through
    visiting yuor web blog. She even learned numerous pieces,
    most notably what it is like to possess an ideal helping
    mindset to have folks with ease completely
    grasp specific complicated things. You undoubtedly did more than our own expected
    results. I appreciate you for providing such important, dependable, informative and even unique tips on the topic to Lizeth.

    Also visit my web page – http://www.comptine.biz/modules.php?name=Your_Account&op=userinfo&username=LivingstonAmelia

  21. Excellent web site you have here.. It’s hard to find quality writing like
    yours nowadays. I really appreciate people like you!
    Take care!!

  22. I love your blog.. very nice colors & theme. Did you design this website yourself or did you hire someone to do it for you?
    Plz answer back as I’m looking to design my own blog and would like to find out where
    u got this from. thanks a lot

    Here is my page goldenanapa.ru

  23. whoah this blog is magnificent i love reading your articles.
    Keep up the good work! You understand, a lot of individuals are hunting round for
    this information, you can help them greatly.

  24. Hello, i think that i saw you visited my weblog so i came to “return the favor”.I’m attempting to find things to enhance my
    website!I suppose its ok to use some of your ideas!!

  25. Appreciating the dedication you put into your site and detailed information you
    offer. It’s good to come across a blog every once in a while
    that isn’t the same out of date rehashed information.
    Wonderful read! I’ve saved your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.

  26. Thanks for finally talking about > სად მოიპოვებდნენ საქართველოში ნავთობს
    მე-19 საუკუნეში და ვინ იყვნენ პირველი
    ქართველი მენავთობეები –
    qronika.ge < Liked it!

  27. It is perfect time to make some plans for the long run and it
    is time to be happy. I have learn this put up and if I could
    I wish to counsel you some interesting things
    or advice. Maybe you could write subsequent articles referring to this article.

    I desire to read even more things about
    it!

  28. My coder is trying to convince me to move to .net from PHP.
    I have always disliked the idea because of the costs.
    But he’s tryiong none the less. I’ve been using WordPress on a number of websites
    for about a year and am nervous about switching to another platform.
    I have heard very good things about blogengine.net.
    Is there a way I can import all my wordpress posts into it?
    Any kind of help would be really appreciated!

  29. I have to get across my gratitude for your generosity giving support to folks that need assistance with
    the area of interest. Your real dedication to passing the message up and down was
    especially advantageous and have constantly empowered some individuals
    just like me to attain their desired goals. This insightful help can mean a whole lot to me and still
    more to my colleagues. With thanks; from all of us.

    Also visit my page – MegaXL Advantage

  30. Hey There. I found your blog using msn. This is a very well written article.
    I will be sure to bookmark it and come back to read more of
    your useful information. Thanks for the post.
    I will definitely return.

    Feel free to surf to my page: Brenton

  31. I’m really loving the theme/design of your weblog. Do you ever
    run into any browser compatibility issues? A couple of my
    blog visitors have complained about my website not operating correctly in Explorer but looks great
    in Opera. Do you have any advice to help fix this problem?

    Take a look at my web page: Rory

  32. My programmer is trying to convince me to move to .net from PHP.
    I have always disliked the idea because of the expenses.
    But he’s tryiong none the less. I’ve been using WordPress on a number of websites for
    about a year and am nervous about switching to
    another platform. I have heard good things about blogengine.net.
    Is there a way I can import all my wordpress content into it?
    Any help would be greatly appreciated!

  33. Its like you read my thoughts! You appear to know a lot about
    this, such as you wrote the guide in it or something.
    I believe that you could do with some p.c. to drive the message house a bit, however other than that, this is
    magnificent blog. An excellent read. I will definitely be back.

    quest bars http://bitly.com/3C2tkMR quest bars

  34. I just like the helpful info you provide on your articles.
    I will bookmark your blog and check again here regularly.

    I’m relatively sure I will learn a lot of new stuff right right here!
    Best of luck for the next!

    Feel free to visit my page; TestonoX Ingredients

  35. You’ve made some good points there. I looked
    on the web to find out more about the issue and found most individuals
    will go along with your views on this site.

    My web page – Sienna

  36. Thanks for your marvelous posting! I really enjoyed reading it, you are a great
    author.I will ensure that I bookmark your blog and definitely
    will come back sometime soon. I want to encourage continue your great posts,
    have a nice evening! cheap flights http://1704milesapart.tumblr.com/ cheap flights

  37. Hello would you mind sharing which blog platform you’re using?

    I’m planning to start my own blog soon but I’m having a tough time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
    The reason I ask is because your layout seems different then most blogs and
    I’m looking for something unique. P.S Apologies for getting off-topic but I had to ask!

    cheap flights http://1704milesapart.tumblr.com/ cheap flights

  38. hello there and thank you for your info – I’ve definitely picked up something new from right
    here. I did however expertise several technical points using this web site,
    since I experienced to reload the website many times previous to I
    could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK?
    Not that I’m complaining, but slow loading instances times will
    very frequently affect your placement in google and could damage your high quality
    score if ads and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my
    e-mail and could look out for a lot more of your
    respective exciting content. Ensure that you update this
    again very soon..

    Here is my website; Clean Cut Keto Ingredients

  39. Today, I went to the beach front with my kids. I found
    a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She placed the shell to her ear and screamed.
    There was a hermit crab inside and it pinched her ear.
    She never wants to go back! LoL I know this is entirely off topic but I had to tell someone!
    quest bars https://www.iherb.com/search?kw=quest%20bars quest bars

  40. I?m amazed, I have to admit. Seldom do I encounter a blog that?s both equally educative and interesting, and without a doubt,
    you have hit the nail on the head. The problem is something which too few people are speaking intelligently about.
    Now i’m very happy that I came across this in my hunt for
    something relating to this.

    Have a look at my web page :: Libido Build Male Enhancement

  41. I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this site.
    I’m hoping the same high-grade site post from you
    in the upcoming as well. In fact your creative writing skills has encouraged me to get my own website now.

    Actually the blogging is spreading its wings quickly.
    Your write up is a good example of it.

    Here is my homepage :: Max Ketosis Fuel Review

  42. Hey there! This post couldn’t be written any better! Reading this post reminds me of my
    old room mate! He always kept chatting about this.
    I will forward this write-up to him. Pretty sure he will have a good read.

    Thank you for sharing!

    Here is my blog :: acne skin

  43. My relatives every time say that I am wasting my time here at
    web, however I know I am getting knowledge everyday by reading thes good content.

    Here is my web blog Rich

  44. I have to show some thanks to you just for rescuing me from this
    particular difficulty. As a result of looking through the world-wide-web and obtaining principles which were not pleasant, I believed my entire life was done.
    Existing minus the strategies to the difficulties you’ve sorted out as a result of your entire report is a serious
    case, and the kind that would have in a wrong way affected my entire career if I had not come across your site.
    Your good natural talent and kindness in dealing with every item was priceless.
    I don’t know what I would’ve done if I hadn’t encountered such a thing like this.
    I am able to at this moment look ahead to my future. Thanks for your time so much for this professional and effective guide.
    I won’t think twice to endorse the sites to any individual
    who should get assistance about this subject.

    Have a look at my web-site; http://www.fles.hlc.edu.tw

  45. Definitely believe that which you said. Your favorite reason appeared to be on the net the easiest thing
    to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they plainly don’t know
    about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having
    side-effects , people could take a signal. Will likely be back to get
    more. Thanks

    my homepage: Berniece

  46. Unquestionably believe that which you said.
    Your favorite reason appeared to be on the internet the simplest thing to be aware of.
    I say to you, I certainly get annoyed while people think about worries that they
    plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top
    and defined out the whole thing without having side effect ,
    people can take a signal. Will likely be back to get more.
    Thanks

    Take a look at my site :: http://www.mhes.tyc.edu.tw

  47. Wonderful paintings! That is the type of information that should be shared across the internet.
    Shame on the search engines for no longer positioning this submit higher!
    Come on over and seek advice from my site .
    Thank you =)

    my web page – teens smoking

  48. I as well as my pals were analyzing the nice
    tricks on the blog and immediately got a terrible suspicion I never expressed respect to the web site owner for those strategies.
    Most of the boys are actually totally very interested to study
    them and have in effect seriously been enjoying those things.
    Appreciate your actually being very considerate and then for picking this
    form of fine themes most people are really needing to understand about.

    My honest regret for not saying thanks to you sooner.

    My blog – healthy food guide

  49. I am glad for writing to make you know what a cool encounter my princess experienced using your
    webblog. She came to find some pieces, including what it’s like to possess an incredible giving style to have many others with no trouble grasp a number
    of problematic topics. You truly exceeded people’s expected results.
    I appreciate you for producing those interesting, trusted,
    revealing and even fun thoughts on that topic to Julie.

    My web site: diet supplement

  50. Right here is the right web site for everyone who really
    wants to find out about this topic. You understand so much its
    almost hard to argue with you (not that I actually would want to?HaHa).
    You definitely put a new spin on a topic which has
    been discussed for ages. Great stuff, just excellent!

    Stop by my blog: http://www.mhes.tyc.edu.tw

  51. Great – I should definitely pronounce, impressed with your web site.
    I had no trouble navigating through all the tabs as well as
    related info ended up being truly easy to do to access.
    I recently found what I hoped for before you
    know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate
    it for those who add forums or anything, web site theme .
    a tones way for your client to communicate. Excellent task.

    Also visit my site; http://163.30.42.16

  52. It is the best time to make some plans for the future and it’s time to be happy.
    I have read this post and if I may I desire to counsel you
    few fascinating issues or tips. Maybe you could write subsequent articles regarding this article.
    I wish to learn more things approximately it!

    my page: stop weed smoking

  53. I love your blog.. very nice colors & theme.

    Did you design this website yourself or did you hire someone to do
    it for you? Plz reply as I’m looking to design my own blog and would like to find
    out where u got this from. thanks

    Feel free to surf to my blog – skin care chemical

  54. Whats up very cool site!! Man .. Excellent .. Superb
    .. I’ll bookmark your website and take the feeds additionally?I am satisfied to
    find a lot of useful information right here within the post, we’d like work out extra techniques
    in this regard, thanks for sharing.

    Feel free to visit my site: good healthy eating

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close