საინტერესო

როგორ სჯიდნენ ღალატისთვის ქალს ფშავში

საქართველოს მთიელთა წეს-ჩვეულებებში ბევრი რამაა ისეთი, რაც დღევანდელი გადასახედიდან უცნაურად და დაუჯერებლად ჟღერს. ამჯერად ფშაველების ქორწინებასა და ცოლ-ქმრული ცხოვრების ზოგიერთ დეტალზე გიამბობთ.

ფშაველი ქალ-ვაჟი, როგორც წესი, მშობლების ნება-სურვილის მიხედვით ქორწინდებოდა. ქალის ასაკს დიდ მნიშვნელობას არ ანიჭებდნენ – ის შეიძლებოდა საქმროზე უმცროსიც ყოფილიყო და უფროსიც. პირველი, რითაც ქალის მთხოვნელი ინტერესდებოდა, “მწოლელ-მდგომელი”, ანუ მოწაწლე ხომ არ არისო. თუმცა ვინაიდან წაწლობა სამარცხვინო საქმედ არ ითვლებოდა, ქალს ამის გამო არ იწუნებდნენ. ამის მერე სიყოჩაღეს გამოიკითხავდნენ და ბოლოს არკვევდნენ, ჰყავდა თუ არა სარძლოს სამზითვო საქონელი (ცხვარი, ძროხა…) და რამდენი.
სხვათა შორის, ქალ-ვაჟის აკვანში დანიშვნის ხევსურული წესს ფშავშიც მისდევდნენ, მაგრამ შემდეგ უარი თქვეს ამ წესზე. ამის მიუხედავად, ქალ-ვაჟის დანიშვნა მაინც ხდებოდა ისე, რომ ერთმანეთს არც კი იცნობდნენ. ქალი შეიძლება ხატში ან ქორწილში სადედამთილოს, სამულეს ან სამაზლეს ენახა და ამით იწყებოდა გარიგება.
თუ გარიგება შედგებოდა და ქორწილიც დაინიშნებოდა, საქმრო საცოლეს წამოსაყვანად აუცილებლად შაბათს უნდა მისულიყო, მეორე დღეს მიჰყავდა თავის სახლში. სამი დღის განმავლობაში ცოლ-ქმარი ერთად, მაგრამ და-ძმასავით უნდა წოლილიყო. მიყვანის ღამეს ცალკე ადგილს გამონახავდნენ სათივეში ან ბეღელში და იქ უშლიდნენ ლოგინს. ნეფე-დედოფალს დაწოლის დროს თან ახლდნენ ქალის ძმა და მეჯვარეები. ისინი ნეფე-დედოფალს დააწვენდნენ, ხანჯლის წვერებით სახურავზე ჯვრებს გამოსახავდნენ და წყვილს მარტო ტოვებდნენ.
შაბათს დაწყებული ქორწილი სამშაბათამდე ან ოთხშაბათამდე გრძელდებოდა. თუ სასიძო შეძლებული იყო, შეიძლება მომავალ შაბათამდეც გაგრძელებულიყო.
გარიგებით დაქორწინებული ცოლ-ქმარი ერთმანეთს, როგორც წესი, ეგუებოდა და ოჯახური ცხოვრებაც თავისი გზით მიდიოდა. ოჯახის უფროსობას კაცი სწევდა და ქალიც ემორჩილებოდა, თუმცა იყო შემთხვევები, როცა ცოლ-ქმარი ვერ ეთვისებოდნენ ერთმანეთს. იწყებოდა უკმაყოფილება, რასაც ქმრისგან ან ცოლისგან “დაწუნება” მოჰყვებოდა. თუ ქმარი ცოლს უნამუსობის გარდა სხვა რამითაც დაიწუნებდა, ვალდებული იყო ხუთი ძროხა მიეცა მისთვის და ოჯახიდან
გაესტუმრებინა. ამას “სამწუნობროს” ეძახდნენ. მაგრამ თუ ქმარი ცოლს ღალატს შეუტყობდა, “დაასახიჩრებდა” – ცხვირს ან ხელს მოჰკვეთდა, ფიზიკურ სილამაზეს დაუკარგავდა და სახლიდან გააგდებდა. თუ ცოლი ქმარს გაექცეოდა, ერთხელ დააბრუნებდა სახლში, თუ მეორედაც გაიქცეოდა, მაშინ ასახიჩრებდა და ისე უშვებდა. ამას “გახეიბრებას” ეძახდნენ.
ამით შეშინებული ქალები ქმრის “დაწუნების” სხვა ხერხს მიმართავდნენ – თავს მოიავადმყოფებდნენ და ამბობდნენ “მაწმინდებსო” – ანუ ხატი მიშლის კაცთან წოლასო. ქმარი ასეთ “ავადმყოფს” ნებას მისცემდა, სადაც უნდა, იქ ეცხოვრა, მაგრამ სხვას ვერასოდეს გაჰყვებოდა ცოლად. ამ ჩვეულებას “კვეთილში ჩასმა ერქვა”.
რაკი ასეთ ქალებს გათხოვება აკრძალული ჰქონდათ, ისინი ხშირად თამარ მეფის ხატის ქალებად აღიკვეცებოდნენ და სამუდამოდ უარს ამბობდნენ გათხოვებაზე. ასეთი ოცამდე ქალი მე-20 საუკუნის დასაწყისში ჯერ კიდევ ცხოვრობდა ივრის ხეობაში, ხატხევში, თამარ მეფის ხატში…

ამონარიდი წიგნიდან “ფშავი და ფშაველები”. ავტორი, როგორც გამოცემის წინასიტყვაობაშია ნათქვამი, თავად ფშავის მკიდრი იყო და აღწერილი ფაქტები თავად ჰქონდა ჩაწერილი ადგილობრივთაგან 20-30 წლებში.

წყარო – ლევან ბოძაშვილი “ფშავი და ფშაველები”.
თბილისი, გამომცემლობა” საბჭოთა საქართველო”, 1988 წელი

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

161 Comments

  1. After looking at a handful of the blog articles on your site, I honestly like your
    technique of writing a blog. I saved as a favorite it to my bookmark website list and will be checking back
    soon. Please visit my website too and tell me
    how you feel.

  2. What’s up, of course this piece of writing is in fact pleasant and I have learned lot of things from it on the topic
    of blogging. thanks.

  3. What i do not understood is actually how you’re no longer actually much more smartly-preferred than you might be right
    now. You’re so intelligent. You know therefore significantly
    in the case of this topic, made me individually consider it from so many varied angles.

    Its like men and women don’t seem to be fascinated until it is something
    to accomplish with Woman gaga! Your own stuffs nice. At all times handle it
    up!

  4. If some one needs to be updated with hottest technologies therefore he must be pay a
    quick visit this site and be up to date all the time.

  5. Have you ever considered about including a little bit more than just
    your articles? I mean, what you say is fundamental and everything.
    But imagine if you added some great pictures or video clips to give your posts more,
    “pop”! Your content is excellent but with pics and clips, this blog could definitely be one of the very best in its field.
    Good blog!

  6. I always spent my half an hour to read this blog’s content all the time along with a mug of coffee.

  7. I’m not sure where you’re getting your information, but good topic.

    I needs to spend some time learning much more or understanding more.
    Thanks for fantastic info I was looking for this info for my
    mission.

  8. Wow, superb weblog layout! How long have you been blogging for?

    you made blogging glance easy. The full look of your website is great, let
    alone the content material!

  9. I’ve been browsing online more than three hours today, yet I never
    found any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me.
    Personally, if all site owners and bloggers made
    good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

    quest bars http://bitly.com/3C2tkMR quest bars

  10. Excellent pieces. Keep posting such kind of information on your
    blog. Im really impressed by it.
    Hello there, You have done an excellent job. I’ll certainly digg it and for
    my part recommend to my friends. I am confident they will be benefited from this website.

    scoliosis surgery https://0401mm.tumblr.com/ scoliosis surgery

  11. 699886 343050Thoughts talk within just around the web control console video clip games have stimulated pretty specialist to own on microphone as effectively as , resemble the perfect tough guy to positively the mediocre ones. Basically fundamental issues in picture gaming titles. Drug Recovery 457538

  12. I was wondering if you ever considered changing the page layout of
    your blog? Its very well written; I love what youve got to
    say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it
    better. Youve got an awful lot of text for only having one or two pictures.

    Maybe you could space it out better?

  13. I am not sure where you are getting your info, but good topic.

    I needs to spend some time learning much more or understanding more.
    Thanks for wonderful information I was looking for this information for my mission.

  14. Greetings! Very useful advice within this post! It is the little changes which will make the greatest changes. Thanks a lot for sharing!

  15. Aw, this was an incredibly nice post. Taking a few minutes and actual effort to make a very good articleÖ but what can I sayÖ I procrastinate a whole lot and don’t manage to get anything done.

  16. Every pro tempore something modern is added to my repeat formula, your set manages to screw the total constituent up. I keep had two unheard of items added and this appears to have reset the rendezvous due to the fact that everything on my repeat. So I am contemporarily tournament out of entire lot! I am seriously considering telling to a other azithromycin 500 mg.

  17. If I could award 0 stars I would!! Wearied identically $800 on medical supplies and took all but a month to cutter d‚mod‚! Expense me $80 in shipping when I’m in metro Melbourne and it was delivered to the wrong assembly!! No cure from courier or from azithromycintok.com! Basically $800 down the drip! DO NOT ALLOW FROM THIS FOLLOWERS!!!

  18. Very nice post. I just stumbled upon your blog and wished to saythat I have truly enjoyed surfing around your blog posts.In any case I will be subscribing to your rss feed and I hope you write again verysoon!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close