რელიგია | ისტორია

როგორ დაარსა თამარ მეფემ ტრაპიზონის იმპერია?

1204 წელს ქართულმა სახელმწიფომ სცადა კონსტანტინოპოლში ტახტზე აეყვანა ბაგრატიონთა ნათესავი ალექსი კომნენი. თამარის ჯარი დაიძრა კონსტანტინოპოლისკენ, თუმცა ჯვაროსნებმა დაასწრეს ქართველებს და დაიკავეს ბიზანტიის დედაქალაქი. ცენტრით კონსტანტინოპოლში დაარსდა ლათინთა იმპერია.

ბერძნული არისტოკრატიისა და სამხედრო რესურსის დიდმა ნაწილმა კონსტანტინოპოლის სამხრეთ–აღმოსავლეთით გადაინაცვლა და დააარსა ნიკეას იმპერია.

რადგან კონსტანტინოპოლის დაკავება დაასწრეს ქართველებს, გეგმა შეიცვალა და 1204 წელს საქართველოს სახელმწიფომ შექმნა ტრაპიზონის იმპერია. ქართველებმა საკუთარი ბერძნული იმპერია შექმნეს.

ამ ახალი სახელწიფოს ტერიტორია ისტორიულად ქართული მიწები იყო და ამ ტეროტორიაზე მცხოვრებთა აბსოლუტური უმრავლესობაც ქართველები იყვნენ, ლაზები. თუმცა, ქალაქებში დიდი რაოდენობით ცხოვრობდნენ ბერძნები, ან ელინიზებული ქართველები, სომხები, ებრაელები და სხვები.

ეს ამბავი რომ მომხდარიყო დავით აღმაშენებლის დროს, დავითი პირდაპირ შემოუერთებდა ტრაპიზონის ოლქს საქართველოს და ასე დასრულდებოდა ეს საქმე, მაგრამ, თამარ მეფის პოლიტიკა სხვაგვარი იყო, ის ადგილობრივ მმართველებს არ ართმევდა მთავრობას, მხოლოდ იმორჩილებდა, ავტონომიურ უფლებებს კი უტოვებდა. საქართველოს სამეფო ამ დროს ძალიან ძლიერი იყო და დამორჩილებული ჰყავდა თითქმის ყველა მეზობელი. თუმცა ამის სანაცვლოდ საქართველო მათ უცხოთა ექსპანსიისაგან იცავდა. დიდი საქართველო იყო მეზობელთა შორის პოლიტიკური წონასწორობისა და მშვიდობიანობის გარანტი. არც თავად ესხმოდა ტყუილუბრალოდ მეზობლებს. საქართველოს მეფე “ბჭედ იჯდა შორის თავისა თვისისა და მეზობელთა მეფეთა, არა მიშვებად ბრძოლისა, არცა გარდაგდებად უღელსა მძლავრობისასა ურთიერთს”. ქართველი მეფისათვის თავისი მამული საკმარისი იყო, მეტს არ ეპოტინებოდა, არ იერთებდა – „რათა არა უსამართლოდ ჰგონონ და მომხვეჭელად”. ანუ ჩვენი სახელმწიფო უფრთხილდებოდა თავის კეთილ სახელს.

თამარ მეფის პოლიტიკოსებმა, ალბათ, არ ისურვეს ბერძნული სამხედრო რესურსის დაკარგვა. იმათი, ვინც ტრაპიზონ-ლაზეთში იყო და იმათიც, ვინც კომნენებს მიემხრობოდა. ასეთები კი ბევრი იყო. თუ საქართველო შეიერთებდა ტრაპიზონს მთლიანად, ბერძნების სამხედროები, და ალბათ, ვაჭრები და ხელოსნებიც, ალბათ, არ ისურვებდნენ ქართველების ქვეშევრდომობას, შესაძლოა წასულიყვნენ ქალდეადან ანუ ლაზეთიდან ნიკეაში, სადაც კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ გადავიდა ბიზანტიის არისტოკრატია.

საქართველოს სამეფო კარმა, როგორც ჩანს, საჭიროდ ჩათვალა ტრაპიზონის გარშემო ჩამოეყალიბებინათ ბუფერული იმპერია, რომელიც ტფილისის მორჩილი იქნებოდა. ეს იყო პროტექტორატული სახელმწიფო. დაარსებისას, ის ემორჩილებოდა საქართველოს. საკეისროს კარზე დიდი გავლენა ჰქონდათ ქართველებსაც. ალექსი და დავით კომნენენი საქართველოში, ქართულად იყვნენ გაზრდილები. ბოლო ხანს გამოჩნდა ცნობა, თითქოს ალექსი და დავით კომნენები თამარის დის, რუსუდანის შვილები იყვნენ, მაგრამ, ეს არ დასტურდება ქართული წყაროებით. არადა ქართველ მემატიანეებს, ეს რომ მართალი იყოს, არ გამორჩებოდათ ასეთი მნიშვნელოვანი ცნობა.

ტრაპიზონის იმპერიას პირობითად შეიძლება ვუწოდოთ ლაზეთის იმპერია. ვინაიდან ეს ტერიტორია ისტორიულად ქართული (ხალდურ-ხალიბურ-ჭანურ-ლაზური) იყო მუდამ. ტრაპიზონის საკეისროში აბსოლუტური უმრავლესობა, ან დიდი უმრავლესობა მაინც, ჩვენი ვარაუდით 60-70 % ეთნიკურად ქართველი, ლაზი, ჭანი ცხოვრობდა.

თამარის პოლიტიკოსები, ალბათ, იმედოვნებდნენ, რომ საქართველო მუდამ ძლიერი იქნებოდა, გამოიყენებდნენ ტრაპიზონის ბერძნულ-ბიზანტიურ რესურსს და შესაძლოა, თანდათანობით, მეტი ინტეგრაცია მოეხდინათ ამ პატარა იმპერიისა საქართველოს სამეფოში.

ტრაპიზონ-ქალდეაში, – დიდი ხნის მანძილზე რომისა და ბიზანტიის ბატონობისა და დროთა ვითარების გამო, – ტრადიცია მართვისა იყო ბერძნული. ეკლესიაც ბერძნულენოვანი იყო და ემორჩილებოდა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს. თუმცა, სოფლების მოსახლეობა, ძირითადად, ჯერ კიდევ არ იყო ელინიზირებული, ანუ ლაზურ-მეგრული ენა, ქართული თვითშეგნება, შემორჩენილი ჰქონდათ.

ამ სახელმწიფოს განვითარებაში საკმაოდ დიდი წვლილი მიუძღვოდა ბერძნულ–ბიზანტიურ სამხედრო, სავაჭრო, საზღვაო რესურს, რა თქმა უნდა, ქართველ მოსახლეობასთან ერთად.

თამარმა გადადგა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი:
ყველაზე დიდი წოდების მონარქი – იმპერატორი (კეისარი) გახდა საქართველოს მეფეთა-მეფის ფაქტობრივი ვასალი (თავიდან კომნენოსები ატარებდნენ ტიტულს – რომაელთა ავტოკრატორი); ტრაპიზონის იმპერია, ფაქტობრივად, იქცა საქართველოს ავტონომიურ სახელმწიფოდ; ტრაპიზონის იმპერიას ჰქონდა დიდი შემოსავალი საზღვაო ვაჭრობისაგან, რაც ქართულ ეკონომიკაზეც კარგად მოქმედ

ებდა. ქალდიის ვერცხლის საბადოები, და სავარაუდოდ სხვა შემოსავლებიც, როგორც ჩანს, ტფილისის უშუალო მფლობელობაში იყო; თამარმა ტრაპიზონის იმპერიის დაარსებით, ერთგვარად, შექმნა, თანამედროვე ტერმინი რომ ვიხმაროთ, თავისუფალი ეკონომიკური ზონა; ქართულმა სახელმწიფომ გამოცდილი ვაჭრების, სახელგანთქმული მეზღვაურებისა და მეომრების ნაწილი, ბიზანტიის ბერძენი არისტოკრატები პროქართულ პოლიტიკაში ჩააბა; ტრაპიზონის პირველი იმპერატორი იყო ქართულად აღზრდილი (ქართული კულტურა მნიშვნელოვანი იყო მომდევნო იმპერატორების აღზრდისას, რადგან ტრაპიზონის იმპერატორები ხშირად უნათესავდებოდნენ ქართველებს. ამასთან ტრაპიზონში ქართული გავლენა იყო); ლაზები დედასამშობლოს დაუკავშირდნენ, თითქოს…

მაგრამ, ტრაპიზონის სახელმწიფოში სახელმწიფო ენა იყო ბერძნული. ამ სახელმწიფოს მცხოვრებნი, ლაზები, ამგვარად, კულტურულად და შეგნებით, კიდევ უფრო შორდებოდნენ დედა-სამშობლოს. მათი ელინიზება-გაბერძნება გრძელდებოდა. ტრაპიზონი პირდაპირ რომ შემოეერთებინათ, სახელმწიფო ენა იქნებოდა ქართული. მეტად გავრცელდებოდა ქართული სალიტერატურო ენა და კულტურა, რაც მთავარია – ქართული თვითშეგნება. მართალია, ტრაპიზონის, რიზესა და სხვა ქალაქების ეპისკოპოსები კონსტანტინოპოლის პატრიარქს ემორჩილებოდნენ, მაგრამ, ქართული ეკლესიებიც მეტად გაიხსნებოდა და გავრცელდებოდა ქართული ენა – „ქართლად ფრიადი ქვეყანაჲ აღრაცხების, რომელსაც შინა ქართულითა ენითა ჟამი შეიწირვის და ლოცვაჲ ყოველი აღესრულების“…

გარდა ამისა, ტრაპიზინ-ლაზეთის შემოერთებით საქართველოს შესაძლოა ჩამოეყალიბებინა თავისი ფლოტი. ფლოტის უკან დგას სამგზავრო და სავაჭრო გემებიც, რაც სწრაფი მიმოსვლისთვისაა საჭირო და რაც, განსაკუთრებით, ხელს უწყობს ვაჭრობას. საქართველო გახდებოდა საზღვაო სახელმწიფო. ეს იქნებოდა მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯი. საერთოდ, ძალიან საკვირველია, რატომ არ შექმნეს ჩვენმა წინაპრებმა ფლოტი.

რომ არ დაცემულიყო დიდი საქართველო, ტრაპიზონის საკეისრო უფრო მეტად დაუახლოვდებოდა საქართველოს და შესაძლოა, მთლიანად ინკორპორირებულიყო მასში, დედა სამშობლოში… მაგრამ, თამარის მერე, ქართული სახელმწიფოს მოშლამ გამოიწვია ტრაპიზონის სამეფოსა და ქალდეა–ლაზეთ–ტრაპიზონის ქართული მოსახლეობის კიდევ უფრო ელინიზება და დაშორება საქართველოსგან.

დიდმა ხელმწიფეებმა, დავით ნარინმა და გიორგი ბრწყინვალემ აღადგინეს საქართველოს გავლენა ტრაპიზონზე, სხვა დროსაც, ქართველმა პოლიტიკოსებმა რამდენჯერმე მოახერხეს ტრაპიზონში თავისი ინტერესების გატარება და ტახტზე პროქართულად განწყობილი იმპერატორის დასმა. მაგრამ, ეს მხარე მაინც მოწყდა დედა საქართველოს.

ამგვარად, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ტრაპიზონის საკეისროს შექმნა, და ამ ტერიტორიების, პირდაპირ, საქართველოს სახელმწიფოში არ შემოყვანა, დღევანდელი გადასახედიდან, საბოლოოდ, შეცდომა აღმოჩნდა.

ქართველებმა ხელიდან გაუშვეს საქართველოს სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ჩამოყალიბების უნიკალური შესაძლებლობა, ხელიდან გაუშვეს შავ ზღვაზე საზღვაო მიმოსვლის რესურსები, როგორც ადამიანური, ისე ტექნიკური.

ქართველმა პოლიტიკოსებმა მაინც „საბერძნეთად“ მიიჩნიეს ლაზეთი. მომდევნო საუკუნეებში ქართველი მოგზაურები და მწერლები ტრაპიზონს „ბერძენთა მეფის საჯდომად“ თვლიდნენ.

ქართველმა პოლიტიკოსებმა ვერ გათვალეს, რომ საქართველო მუდმივად ასე ძლიერი შეიძლება არ ყოფილიყო, და ის ბერძნული რესურსი, რომელიც უნდოდათ მათ გამოეყენებინათ, საქართველოს სამტროდ მოუტრიალდებოდა. ასეც მოხდა, მონღოლების შემოსევების დროიდან, ტრაპიზონში მუდმივად მიმდინარეობდა ბრძოლა ქართულ და ბერძნულ პარტიებს შორის, და ხშირად, ქართველი მეფეების მოუცლელობის გამო ბერძნული პარტია იმარჯვებდა და ყოფილა ქართველი დიდებულების დახოცვის ფაქტებიც.

დინასტიური ქორწინებებით დიდხანს პოლიტიკის გავრცელება ვერ ხერხდება.

ქართველმა პოლიტიკოსებმა, ფაქტობრივად, ბერძნულ-ბიზანტიური რესურსის გამოყენების მიზნით, დაკარგეს ლაზური რესურსი, რომელიც ძალიან სჭირდებოდა და სჭირდება ჩვენს სამშობლოს.

სჯობდა დაცლილიყო ლაზეთი ბერძნული რესურსისგან.

ლაზების ერთი ნაწილი საქართველოში ცხოვრობდა და ქართველია ჩვეულებრივად, მაგრამ, დღეისათვის თურქეთის სახელმწიფოში მცხოვრები ლაზების დიდი ნაწილი თავს არ მიიჩნევს ქართველად, განსხვავებით თურქეთის მესხებისგან, თუმცა, მონათესაობას აღიარებს. ლაზების აბსოლუტური უმრავლესობა ქართველად ჩათვლიდა თავს, თამარ მეფის პოლიტიკოსებს რომ ტრაპიზონ-ლაზეთი პირდაპირ საქართველოსთვის შემოეერთებინათ.

თუმცა, მაშინ, ალბათ, ეს იმიტომ ვერ მოხერხდა, რომ შესაძლოა, ამდენი ქართული სახელმწიფოებრივი რესურსი არ ჰქონდა ჩვენს ქვეყანას. ან იქნებ, ყველაფერი მაინც იდეოლოგიური შეცდომიდან მომდინარეობს.

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

125 Comments

  1. 16346 83901An fascinating dialogue is value comment. I feel that it is finest to write extra on this matter, it could not be a taboo subject nonetheless typically folks are not enough to speak on such topics. To the next. Cheers 830692

  2. In addition to soccer and baseball, skiwear also has replicas. He sacrificed heat resistance instead of reducing air resistance

  3. Sitemiz üzerinden betist giriş adresine erişebilir ve hiçbir kesinti yaşamadan bahis ve casino oyunlarını denemenin keyfini yaşayabilirsiniz.

  4. Considering the difficulties many academicians face when trying to publish their work in English, the purpose of this article is to offer some suggestions to help them write and publish their research in English. Topics that are presented include: searching the literature for possible resources, writing the literature review section of the manuscript, deciding on statistical methods, writing the discussion section of the manuscript, selection of a journal to submit the manuscript, the process of contacting the editor, undertaking a revision based on reviewers’ feedback, and resubmitting the manuscript. Working with a mentor through a professional organization or collaborating with a colleague who is competent in English is discussed as alternative ways of achieving a publication in English. A flow chart summarizing the submission process, a sample letter to the editor during the initial submission, and another sample letter to the editor when resubmitting the manuscript are presented.

  5. Dengan memilih untuk bermain di mesin yang membayar tuainan slot kasino gratis adalah dengan mengetahui jenis mesin di tempat itu. Beberapa mesin menutupi uang tunai aktual sementara yang lain tidak. Bermain mesin slot online yang membayar uang nyata memastikan bahwa gamer mendapatkan lebih banyak peluang untuk menang dengan setiap putaran.

  6. I adore your blog site.. excellent colors & motif. Would you actually layout this excellent website on your own and also performed people rely on someone else to get it done for you? Plz react while I!|m planning to design and style my own blog site in addition to wish to find out where by you became this by. many thanks

  7. Hey there! I know this is kinda off topic however , I’d figured I’d ask.
    Would you be interested in trading links or maybe guest authoring a blog post or vice-versa?

    My blog addresses a lot of the same topics as yours and I feel we could greatly
    benefit from each other. If you are interested feel free to send me an email.

    I look forward to hearing from you! Superb blog by the way!

  8. I’ve been browsing online more than 2 hours today, yet I never found any interesting article like yours.
    It’s pretty worth enough for me. In my view, if all webmasters and
    bloggers made good content as you did, the web
    will be much more useful than ever before.

  9. It’s appropriate time to make some plans for the future and it
    is time to be happy. I have learn this submit and if I may I desire to counsel you some fascinating things or advice.
    Maybe you could write next articles regarding this article.
    I want to read even more things about it!

  10. Thanks for any other informative web site. The place else may just I get that type of information written in such a
    perfect method? I have a project that I’m just now running on, and I have
    been at the look out for such information.

  11. It’s not my first time to pay a quick visit this web page, i am visiting this
    website dailly and obtain good facts from here everyday.

  12. It’s perfect time to make some plans for the longer term
    and it’s time to be happy. I’ve read this submit and if I may
    I want to counsel you few fascinating things or advice.
    Maybe you could write next articles referring to this article.
    I want to learn more issues about it!

  13. My brother recommended I would possibly like
    this blog. He used to be entirely right. This submit truly made my day.
    You cann’t consider just how a lot time I had spent for this info!

    Thank you!

  14. Valuable information. Lucky me I found your web site by accident, and I am surprised why this twist of fate did not happened in advance!

    I bookmarked it.

  15. Somebody essentially assist to make seriously posts I might
    state. That is the first time I frequented your website page and thus far?
    I amazed with the research you made to make
    this particular submit extraordinary. Wonderful process!

  16. Greetings from Florida! I’m bored to tears at work so I decided
    to check out your website on my iphone during lunch break.
    I love the information you provide here and can’t wait to take a look when I
    get home. I’m shocked at how fast your blog loaded on my phone ..
    I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, fantastic site!

  17. Hi to every one, the contents present at this web page are truly awesome for people knowledge, well, keep up the nice
    work fellows.

  18. Nice post. I was checking continuously this blog and I’m impressed!
    Extremely useful info specifically the last part
    🙂 I care for such information a lot. I was looking for this particular info for a very
    long time. Thank you and good luck.

  19. Just wish to say your article is as astonishing.
    The clearness on your publish is simply great
    and i could think you’re a professional in this subject.
    Fine together with your permission allow me to snatch your feed to stay
    up to date with imminent post. Thanks a million and please carry on the
    gratifying work.

  20. My brother suggested I would possibly like this blog.
    He was totally right. This post actually made my day.
    You cann’t believe just how much time I had spent for this info!
    Thank you!

  21. 81973 178357hello admin, your website pages pattern is simple and clean and i like it. Your articles are amazing. Remember to maintain up the great work. Greets.. 483709

  22. Thanks for finally writing about > როგორ დაარსა
    თამარ მეფემ ტრაპიზონის იმპერია?
    – qronika.ge < Loved it!

  23. Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point.
    You obviously know what youre talking about, why waste your intelligence on just
    posting videos to your blog when you could be giving us something enlightening to read?

  24. Thankfulness to my father who shared with me on the topic of this weblog, this web site
    is genuinely awesome.

  25. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d definitely donate to this brilliant blog!
    I suppose for now i’ll settle for book-marking and adding your RSS feed to my Google account.

    I look forward to new updates and will talk about this site with my Facebook group.
    Talk soon!

  26. Hey there! I’ve been reading your blog for a while now and
    finally got the courage to go ahead and give you a
    shout out from Dallas Tx! Just wanted to mention keep
    up the fantastic work!

  27. Hi! Would you mind if I share your blog with my twitter group?
    There’s a lot of folks that I think would really enjoy your
    content. Please let me know. Many thanks

  28. Amazing blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
    A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog
    jump out. Please let me know where you got your design.
    Cheers

  29. You have made some good points there. I checked on the web to learn more about the issue and
    found most people will go along with your views
    on this website.

  30. I don’t know whether it’s just me or if everybody else
    encountering problems with your website. It appears as if some of the text
    in your content are running off the screen. Can somebody else please provide feedback and let me know if this is happening to them as
    well? This could be a issue with my internet browser because I’ve had this
    happen before. Thank you

  31. I savour, lead to I found just what I used to be looking for.
    You have ended my four day long hunt! God Bless you man. Have a
    great day. Bye

  32. You have made some really good points there. I looked on the net for more information about the
    issue and found most individuals will go along with your views on this web
    site.

  33. We’re a group of volunteers and opening a new scheme in our
    community. Your web site provided us with valuable info to
    work on. You’ve done an impressive job and our entire community will be grateful to you.

  34. Hello it’s me, I am also visiting this website regularly, this web page is genuinely good and the people are really sharing
    fastidious thoughts.

  35. I really like your blog.. very nice colors & theme. Did
    you make this website yourself or did you hire someone to do it for
    you? Plz respond as I’m looking to construct my own blog and would like to find out where u got this from.
    many thanks

  36. Hi are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started
    and create my own. Do you require any html coding
    expertise to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close