საზოგადოება

რა შემთხვევაში ჩამოაწერენ ბანკები კლიენტებს პრობლემურ სესხებს

მიმდინარე კვირაში საქართველოს პარლამენტში ოფიციალურად დარეგისტრირდება კანონპროექტი საგადასახადო კოდექსში ცვლილებების შესახებ.

ამ ცვლილებით, კომერციულ ბანკებს უფლება ენიჭებათ, საკუთარი კრიტერიუმების მიხედვით, ფიზიკურ პირებს ვადაგადაცილებული და პრობლემური სესხები ჩამოაწერონ. რაც მთავარია, ასეთ შემთხვევაში, კომერციული ბანკიცა და ფიზიკური პირებიც საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლდებიან. კანონპროექტის ავტორია საპარლამენტო ფრაქცია „თავისუფალი დემოკრატების“ წარმომადგენელი, დავით ონოფრიშვილი.

„ვერსიასთან“ საუბრისას დავით ონოფრიშვილმა განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსში ცვლილებების კანონპროექტს პარლამენტში მიმდინარე კვირაში დაარეგისტრირებს. ამის შემდეგ, უახლოესი 10 დღის განმავლობაში, კანონპროექტს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი განიხილავს. დავით ონოფრიშვილს იმედი აქვს, რომ მის მიერ ინიცირებულ კანონპროექტს საპარლამენტო უმრავლესობაც მხარს დაუჭერს, რადგან ეს ცვლილებები ვიწრო პარტიული ინტერესებიდან გამომდინარე არ მომზადებულა.
კანონპროექტის განმარტებითი ბარათის მიხედვით, ბოლო პერიოდში, ლარის კურსის მკვეთრი ცვლილებიდან გამომდინარე, საქართველოს ათასობით მოქალაქე ფიზიკური პირი გადახდისუუნარო აღმოჩნდა. ამის გამო შეუძლებელი გახდა ფინანსური ინსტიტუტების მიერ სასეხო ვალდებულების დაბრუნება; რიგ შემთხვევებში, სესხის ამოღება მთლიანად ან ნაწილობრივ შეუძლებელია, ამოღებული თანხები კი არ შეესაბამება ფინანსური ინსტიტუტის მიერ დახარჯულ დროსა და გაწეულ ხარჯებს.
„ფინანსური ინსტიტუტების მიერ, ამგვარი სესხების ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვას ან უიმედო ვალად აღიარებას გარკვეული პროცედურები და ხარჯები სჭირდება, ხოლო პატიების შემთხვევაში, ნაპატიები სესხი კანონმდებლობის თანახმად, დაბეგვრას ექვემდებარება. შესაბამისად, ამ კანონპროექტის შემუშავების მიზეზი გარკვეული შეღავათების დაწესებაა. ფინანსური ინსტიტუტების მიერ, ფიზიკური პირებისთვის სასესხო ვალდებულების პატიების შედეგად მიღებული სარგებელი საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლდება. მოქმედი კანონმდებლობით, აღნიშნული თანხა ფიზიკური პირისთვის შემოსავალს წარმოადგენს, რაც გადასახადით დაბეგვრას ექვემდებარება. ეს შეამსუბუქებს გადახდისუუნარო სასეხო ვალდებულებების მქონე პირების ფინანსურ მდგომარეობას. ამასთან, ფინანსური ინსტიტუტს შესაძლებლობას მისცემს, რომ მის მიერ ნაპატიები სასესხო ვალდებულების ღირებულება ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითოს“, _ აღნიშნულია კანონპროექტის განმარტებით ბარათში.
კანონპროექტის თანახმად, ცვლილება ხორციელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველ ნაწილში და ემატება „ჰ“ მე-4 ქვეპუნქტი, რომლითაც საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლდება ფიზიკური პირის მიერ ფინანსური ინსტიტუტისგან სასესხო ვალდებულების პატიების შედეგად მიღებული სარგებელი. ფინანსური ინსტიტუტი უფლებამოსილია ფიზიკური პირისთვის ნაპატიები სასესხო ვალდებულების ღირებულება გამოქვითოს ერთობლივი შემოსავლიდან.
„ვერსიასთან“ საუბრისას დავით ონოფრიშვილმა აღნიშნა, რომ საქართველოში ათასობით ადამიანს დაუგროვდა ვალდებულება კომერციული ბანკების მიმართ, რასაც წლების მანძილზე ვერ იხდიან. მისი თქმით, მოქალაქეების ამგვარი სასესხო ვალდებულებები კომერციულ ბანკებს საბუღალტრო ანგარიშგებებში უკვე ჩამოწერილიც კი აქვთ, მაგრამ რეალურად, ამგვარი პრობლემური სესხები ჯერ ისევ მოთხოვნადია: „როდესაც ვადაგადაცილებულ და პრობლემურ სესხებზე ვსაუბრობთ, ძირითადად, სამომხმარებლო სესხებს ვგულისხმობ, მაგრამ შესაძლოა, ამგვარი სესხები იპოთეკურიც იყოს. მართალია, იპოთეკური სესხების შემთხვევაში, შესაძლოა, ბანკმა სახლი ან სხვა უძრავი ქონება უკვე გაყიდა კიდეც, მაგრამ ფიზიკურ პირს ბანკის მიმართ დავალიანება მაინც დარჩა, რაც წლების განმავლობაში გრძელდება. 2008 წლის აგვისტოს ომმა, შემდეგ ფინანსურმა კრიზისმა და ახლა უკვე ლარის დევალვაციამ, სამწუხაროდ, ისეთი წინაპირობა შექმნა, რომ ადამიანებს სესხების გადახდა მართლაც გაუჭირდათ, ზოგმა სამსახურიც კი დაკარგა. ამიტომ „თავისუფალ დემოკრატებს“ და პირადად მეც, როგორც ამ კანონპროექტის ავტორს, მიგვაჩნია, რომ სახელმწიფომ უნდა მისცეს შანსი ამ ხალხსაც და კომერციულ ბანკებსაც. თუ ბანკი საჭიროდ ჩათვლის, რომ ამა თუ იმ ფიზიკურ პირს რეალურად დიდი ხნის დავალიანება აქვს, სწორედ ამ პირის კონკრეტული საბანკო ისტორიიდან გამომდინარე მიიღებს გადაწყვეტილებას. რეალურად, ამგვარი ცვლილების არსი ის არის, რომ გადაწყვეტილებას სწორედ კომერციული ბანკი იღებს, რადგან სახელმწიფო ვერავის დაავალებს, ამა თუ იმ ფიზიკურ პირს დავალიანება ჩამოაწეროს“.
როგორც დავით ონოფრიშვილმა „ვერსიას“ განუმარტა, მთავარი პრობლემა დღეს ის არის, რომ სურვილის შემთხვევაშიც კი კომერციული ბანკი ფიზიკურ პირს პრობლემურ და ხანდაზმულ სესხს ვერ ჩამოაწერს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, ფიზიკურ პირსაც და ბანკსაც გარკვეული გადასახადები დაეკისრება. თუ ფიზიკურ პირს ბანკი პრობლემურ სესხს ჩამოაწერს, მან საშემოსავლო გადასახადის სახით, ამ სესხის 20% უნდა გადაიხადოს, რადგან კანონით, წინასწარ ჩამოწერა სარგებლად ითვლება: „პირობითად, თუ ბანკის მიმართ, 10 000-ლარიანი დავალიანება გაქვთ, ამ დავალიანების 20%, ანუ 2 000 ლარი უნდა გადაიხადოთ. არადა, თუ გადახდისუუნარო ხართ, ცხადია, იმ 20%-საც ვერ გადაიხდით. გამოდის, თუ ბანკი ჩამოგაწერთ ამ დავალიანებას, მაშინ ეს 2 000 ლარი სწორედ ბანკმა უნდა დაფაროს. არადა, ამ შემთხვევაში, ბანკი ორმაგად ზარალდება, რადგან მას ეს სესხი ერთობლივ შემოსავალში აესახება. სწორედ ეს ყველაფერი გავითვალისწინეთ კანონპროექტზე მუშაობის დროს და როგორც ფიზიკური გადახდისუუნარო ფიზიკური პირების, ასევე კომერციული ბანკების ინტერესები გავითვალისწინეთ. ამ კანონპროექტით, საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლდება ყველა ის ფიზიკური პირი, რომლებსაც ბანკები პრობლემურ სესხებს ჩამოაწერენ, ხოლო მეორე მხრივ, კომერციულ ბანკებს ერთობლივი შემოსავლიდან სასესხო ვალდებულების ღირებულება გამოექვითება. შესაბამისად, არც ბანკები დაიბეგრებიან. ფაქტობრივად, სახელმწიფო აძლევს უფლებას და პირობებს უქმნის კომერციულ ბანკებს და ყველა საფინანსო ინსტიტუტს, რომლებიც სესხებს გასცემენ, რომ თუ ისინი საჭიროდ ჩათვლიან, საკუთარ კლიენტებს ხანგრძლივი დავალიანებები აპატიონ. ფაქტობრივად, ამ კანონპროექტის მიღების შემდეგ, იხსნება ფართო არეალი, რომ გადახდისუუნარო ფიზიკურმა პირებმა მიმართონ ბანკებს, ხოლო კონკრეტულ გადაწყვეტილებას უკვე ბანკი მიიღებს“.
დავით ონოფრიშვილმა „ვერსიასთან“ საუბრისას აღნიშნა, რომ კომერციული ბანკები და სხვა საფინანსო ინსტიტუტები, რომლებიც სხვადასხვა სესხებს გასცემენ, თვითონ შეიმუშავებენ კრიტერიუმებს, რომლითაც ამა თუ იმ გადახდისუუნარო ფიზიკურ პირს დავალიანებას ჩამოაწერენ. მისი თქმით, ასეთ კრიტერიუმებს სახელმწიფო ვერ შეიმუშავებს, რადგან ბანკებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, არის თუ არა კონკრეტული სესხი ხანდაზმული, ან ფიზიკური პირი მართლაც გადახდისუუნაროა, თუ არა. თუ ბანკი ხედავს, რომ ფიზიკური პირი მოცემულ მომენტში სესხს ვერ იხდის, მაგრამ სამომავლოდ არსებობს შანსი, რომ ის ამ სესხს დაფარავს, ცხადია, ამ შემთხვევაში, ბანკი მას დავალიანებას არ ჩამოაწერს. თუმცა თუ დარწმუნდება, რომ ვადაგადაცილებული სესხის დაფარვის შანსი არ არსებობს, კომერციული ბანკი ფიზიკურ პირს გადახდისუუნაროდ აღიარებს და სესხს ჩამოაწერს: ,,სხვადასხვა ქვეყნების პრაქტიკას თუ გადავხედავთ, ცალკეულ შემთხვევებში, სახელმწიფო ჩაერია, გარკვეული თანხები გამოყო და პრობლემური სესხების დაფარვისას, საკუთარ მოქალაქეებს დაეხმარა. საქართველოში ვადაგადაცილებული და პრობლემური სესხები სათავეს 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ იღებს, რასაც ჯერ ფინანსური კრიზისი, ბოლოს კი ლარის დევალვაციაც დაემატა. ათასობით მოქალაქე გადახდისუუნარო აღმოჩნდა, რადგან სამსახურები დაკარგეს და ცხოვრებაც გაუძვირდათ. მათთვის სახელმწიფოს არაფერი გაუკეთებია, არადა, 2012 წლის არჩევნებამდე, „ქართული ოცნება“ გარკვეულ რეგიონებში, ადამიანებს ამგვარი სესხების დაფარვას დაპირდა, თუმცა მსგავსი არაფერი მომხდარა. შესაბამისად, ეს კანონპროექტი გარკვეული მცდელობაა, რომ არა ცალკეულ რეგიონებში, არამედ საქართველოს მასშტაბით, ამ ადამიანებს ერთგვარი კომპენსაცია შევთავაზოთ. სახელმწიფომ რაღაც აუცილებლად უნდა გააკეთოს, პირობები მაინც უნდა შექმნას, რომ კომერციულმა ბანკმა, მისივე შემუშავებული კრიტერიუმების საფუძველზე, ამა თუ იმ პრობლემური სესხის მქონე ფიზიკურ პირებს დავალიანება აპატიოს. აქამდე ასეთი პრაქტიკა არ ყოფილა, რადგან ბანკი ამგვარ ნაბიჯს არ დგამდა. ბანკების პოზიცია გასაგებია, რადგან ძალიან ძნელია, გადახდისუუნარო პირს ხანგრძლივი და უიმედო სესხი აპატიო და თან ფიზიკური პირისთვის დაკისრებული გადასახადიც ბანკმა გადაიხადოს. ამიტომაც გვინდა ამ კანონპროექტის მიღება, რათა ბანკებს რეალური შესაძლებლობა მივცეთ, კონკრეტული გადაწყვეტილებები მიიღონ“.
დავით ონოფრიშვილის განცხადებით, კომერციული ბანკების წარმომადგენლები ამ კანონპროექტს პოზიტიურად აფასებენ. დეპუტატის განმარტებით, ასეთი ცვლილება ბანკებისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს, ისინი არ დაზარალდებიან, რადგან ამგვარი პრობლემური სესხები მათ ისედაც ზარალში ერიცხებათ. აქედან გამომდინარე, კონკრეტულად ეს ცვლილებები საგადასახადო კოდექსში არა მარტო ფიზიკური პირებისთვის, არამედ ბანკებისთვისაც კი სასარგებლო იქნება.
„ვერსია“ შეეცადა მოეპოვებინა ინფორმაცია, კონკრეტულად რამდენი პირი ითვლება ან შეიძლება ჩაითვალოს გადახდისუუნაროდ და რა მოცულობისაა პრობლემური, ვადაგადაცილებული სესხების ოდენობა. თუმცა ამგვარი ინფორმაციის მოპოვება შეუძლებელია, რადგან ეს კომერციული ბანკების შიდა, კონფიდენციალური ინფორმაციაა. შესაბამისად, ბანკების წარმომადგენლებს სურვილი არ აქვთ, ამ ტიპის კონფიდენციალური ინფორმაცია გაასაჯაროონ. თუმცა რეალურად, ამას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, რადგან უხეში გათვლებით, ეს ცვლილება საქართველოს ათასობით მოქალაქეს ეხება.

წყარო: marshalpress.ge

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

One Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close