სპორტი | კულტურა

რა ფული ტრიალებს ფეხბურთის სამყაროში? _ მრავალმილიონიანი ტრანსფერები

ყოველ ზაფხულს, ფეხბურთის სამყაროში ხელიდან ხელში უზარმაზარი თანხა გადადის. საუკეთესო კლუბები ცდილობენ საუკეთესო მოთამაშეების ხელში ჩაგდებას; საუკეთესო მოთამაშეები და მათი აგენტები ეძებენ ყველაზე ხელსაყრელ წინადადებებს; კლუბები, რომლებიც იძულებულნი არიან გაყიდონ საუკეთესო ფეხბურთელები, ცდილობენ ფასები არ დააგდონ. ეს ისტორია ყოველ წელს მეორდება, მიუხედავად იმისა, რომ ფეხბურთელებთან 5-წლიანზე ხანგრძლივი კონტრაქტი არ ფორმდება.

თანხა მართლაც ასეთი წარმოუდგენელია?

დიახ. ბრაზილიელი ვარსკვლავი ნეიმარი “ბარსელონადან” ფრანგულ პსჟ-ში 222 მილიონ ევროდ (265 მილიონი დოლარი) გადავიდა. ეს წინა სატრანსფერო რეკორდზე ორჯერ მეტია. შარშან “მანჩესტერ იუნაითედმა” ფრანგ პოლ პოგბაში 105 მილიონი ევრო გადაიხადა და გაჩნდა განცდა, რომ გულშემატკივრებს ვერაფრით ვეღარ გააკვირვებდნენ. მაგრამ საფეხბურთო კლუბების ხარჯებს არანაირი ზედა ზღვარი არ ზღუდავს, ამიტომ ახალი რეკორდი შეიძლება ნებისმიერ დროს დამყარდეს.

ამხელა თანხას რატომ იხდიან?

ფეხბურთი – გლობალური ბიზნესია და საუკეთესო მოთამაშეები მუდმივად იცვლიან სამუშაო ადგილს. მაგალითად, დევიდ ბექჰემი თავისი კარერის განმავლობაში თამაშობდა ბრიტანეთის, ესპანეთის, აშშ-ის, იტალიის და საფრანგეთის კლუბებისთვის. პროფესიონალი ფეხბურთელები რამდენიმეწლიან კონტრაქტებს აწერენ ხელს. ამ კონტრაქტების ვადა ხუთ წელს არ აჭარბებს. თუ მოთამაშეს კონტრაქტის ვადის გასვლამდე ყიდულობენ, ახალი კლუბი ძველს კომპენსაციას უხდის.

ტრანსფერი როდის ხდება?

FIFA-ს წესების თანახმად, წელიწადში ორი პერიოდია, როდესაც კლუბებს უცხოელი ფეხბურთელების ყიდვა შეუძლიათ. ამ პერიოდებს სატრანსფერო ფანჯრებს უწოდებენ. უფრო გრძელი ფანჯარა სეზონებს შორისაა, უფრო მოკლე – შუა სეზონში, ზამთარში.

ზუსტ თარიღებს კონკრეტული ქვეყნების საფეხბურთო ასოციაციები ადგენენ. ევროპის ბევრ ქვეყანაში, ტრანსფერების საზაფხულო ფანჯარა 31 აგვისტოს იხურება. აშშ-ში ის 9 აგვისტოს დაიხურა.

ფეხბურთელს ყიდულობენ და მორჩა?

არა. ფეხბურთელი, მისი აგენტი, კლუბი და იურისტები თანაშემწეებთან ერთად იწყებენ ახალ კონტრაქტზე მუშაობას, რომელშიც გაწერილია ხელფასი და ყველანაირი ბონუსი. ფეხბურთელებს სამედიცინო შემოწმებას და ფიზიკურ მდგომარეობაზე ტესტებს უტარებენ.

თუ ამ შემოწმებების დროს ფეხბურთელს მანადე უცნობი ტრავმა აღმოაჩნდა, ეს კომპენსაციის მოცულობაზე აისახება. მოთამაშის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ტრანსფერი შეიძლება საერთოდ ჩაიშალოს.

ვის რამდენს უხდიან?

იმ 222 მილიონ ევროს ნეიმარს არ უხდიან. პსჟ ამ თანხას კლუბ “ბარსელონას” უხდის. უფრო მარტივად რომ ვთქვათ, ეს არის “ბარსელონადან” ნეიმარის გამოსასყიდი თანხა, რომელიც მის ძველ კონტრაქტში იყო გაწერილი. მთელი რიგი წყაროების ცნობით, ამ თანხის ნაწილს, კერძოდ, 38 მილიონ ევროს ტრანსფერში დახმარებისთვის მიიღებენ ფეხბურთელის მამა, აგენტი და კიდევ რამდენიმე ადამიანი. ამის შემდეგ ნეიმარს პსჟ ხელფასს – წელიწადში დაახლოებით 45 მილიონ ევროს გადაუხდის, თან იმის იმედით, რომ მისი სახელის და იმიჯის (გამოსახულების) გამოყენებაზე დამატებით შემოსავალს მიიღებს.

თუმცა ნეიმარის შემთხვევაში, ვითარება გართულდა. “ბარსელონამ” განაცხადა, რომ ნეიმარს კონტრაქტის პირობების დარღვევის გამო უჩივლებს, რადგან ფეხბურთელმა უკვე მიიღო ბონუსები იმისთვის, რომ შარშან თავისი საკონტრაქტო ვადის ხუთი წლით გაგრძელებას ხელი მოაწერა. ესპანური კლუბი ფეხბურთელს ზიანისთვის სთხოვს 8,5 მილიონ ევროს გადახდას და ბონუსის დაბრუნებას, რომლის მოცულობა არ საჯაროვდება, ასევე ამ გაუხმაურებელი თანხის კიდევ 10%-ის ანაზღაურებას.

ფეხბურთელის იმიჯის გამოყენებაზე უფლებაც მხოლოდ კლუბს აქვს?

ეს კონტრაქტის პირობების განხილვისას ერთ-ერთი ცენტრალური თემაა. როგორც წესი, კლუბები ცდილობენ, რომ სარეკლამო და პიარ-მასალებში ფეხბურთელის საიმიჯო მასალების გამოყენება თავად აკონტროლონ და ამის უფლება ექსკლუზიურად მოიპოვონ. მაგრამ ფეხბურთელებს არ სურთ ხოლმე რეკლამიდან დამატებით შემოსავალზე უარის თქმა, ამიტომ იწყება ვაჭრობა, რაც შეიძლება დასრულდეს იმით, რომ სარეკლამო თანხა ფეხბურთელმა და კლუბმა თანაბარად გაიყონ.

კლუბებს ამხელა ფული საიდან აქვთ?

ყველაზე დიდი შემოსავალი “მანჩესტერ იუნაითედს” აქვს. აუდიტორული კომპანია Deloitte-ის ცნობით, მსოფლიოს 20 ყველაზე მდიდარი კლუბის შემოსავალმა, რომელთაგან ყველა ევროპულია, 2015-2016 წლებში 7,4 მილიარდ ევროს მიაღწია.

აქედან, ყველაზე დიდი შემოსავალი “მანჩესტერ იუნაითედს” აქვს – 689 მილიონი ევრო: ამ თანხის 43% კლუბმა მიიღო სპონსორული კონტრაქტებიდან და სუვენირების გაყიდვიდან (სავარაუდოდ, “პსჟ” ამ შესაძლებლობას ხელიდან არ გაუშვებს და “ნეიმარის” წარწერიან მაისურებს მასობრივად გამოუშვებს); 39% – ტელეტრანსლაციის უფლების გაყიდვიდან; დაახლოებით 18% – ბილეთების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალია. ამ თანხაში შედის სატრანსფერო გარიგებებიდან ანუ ფეხბურთელების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავლები, რომელიც რა თქმა უნდა კლუბებს აქვთ.

კლუბებს ყოველთვის ამხელა შემოსავალი ჰქონდათ?

არა. 1995 წლამდე ბევრ ევროპულ კლუბს უცხოელი ფეხბურთელების ყიდვაზე კვოტა ჰქონდა. 1995 წლის შემდეგ ამოქმედდა ეგრეთ წოდებული ბოსმანის წესი (ბელგიელი ფეხბურთელის ჟან-მარკ ბოსმანის მიერ წამოწყებული სასამართლო პროცესის შედეგი, რომელმაც მე-20 საუკუნის მიწურულს მსოფლიოს ფეხბურთში სატრანსფერო წესები შეცვალა), კანონი, რომელიც ევროკავშირის ქვეყნებში მოქმედებს და რომელმაც სხვა ცვლილებებთან ერთად ბლოკის სხვა ქვეყნებიდან ფეხბურთელების ტრანსფერის რაოდენობაზე ყველა შეზღუდვა გააუქმა.

ბოსმანის საქმეზე მიღებულმა სასამართლო გადაწყვეტილებამ, მანამდე მოქმედი ევროპული სატრანსფერო სისტემა ზოგადად არალეგიტიმურად ცნო. ამის შემდეგ ევროპული ფეხბურთი ჩვეულებრივ საერთაშორისო ბაზრად გადაიქცა, სადაც კონკურენციის წესები მოქმედებს. წლების განმავლობაში, ფეხბურთელების ყიდვაში გადახდილი თანხა ისევე იზრდებოდა, როგორც, მაგალითად უცხოელი მოთამაშეების რაოდენობა ინგლისის პრემიერ-ლიგაში. 2016 წლისთვის ამ ლიგაში ფეხბურთელების დაახლოებით 70%-ს უცხოელები შეადგენდნენ.

დღეს ყველაზე მდიდარი კლუბების გამდიდრების ერთ-ერთი მიზეზი სატელევიზიო ტრანსლაციის გაყიდვის უფლებიდან მიღებული მზარდი შემოსავლებია. 2016 წელს, ინგლისური პრემიერლიგის 20-მა კლუბმა მაუწყებელ კომპანიებთან 10,4 მილიარდი ფუნტის (13,4 მილიარდი დოლარი) ღირებულების სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. პროფესიულ ფეხბურთში ეს ყველაზე მომგებიანი მედია-გარიგება გახდა. დიდ ბრიტანეთში, კომპანიები BT და Sky პრემიერლიგას 10 მილიონ ფუნტზე (12,9 მილიონი დოლარი) მეტს უხდიან თითოეული მატჩის ტრანსლაციისთვის.

ასეთი შემოსავლები სატრანსფერო გარიგებებზე გარდაუვლად აისახება. მაგალითად, შარშან, FIFA-ს მონაცემებით, ინგლისურმა კლუბებმა უცხოელი მოთამაშეების ყიდვაზე რეკორდული თანხა – 4,79 მილიარდი დოლარი (ერთ ტრასნფერზე საშუალოდ 328 000 დოლარი) დახარჯეს.

ეს კარგია თუ ცუდი?

ბევრს მიაჩნია, რომ ძვირადღირებული ტრასფერები ფეხბურთისთვის ცუდია. პროფესიონალ ფეხბურთელთა ასოციაციების საერთაშორისო ფედერაციამ  (FIFPro) განაცხადა, რომ ნეიმარის ტრანსფერი და ზოგადად, უკონტროლოდ მზარდი სატრანსფერო თანხა, კონკურენციას ანადგურებს, რომ ფეხბურთი სულ უფრო ემსგავსება მდიდრების პატარა ჯგუფის, ძირითადად ევროპული კლუბების სამემკვიდრეო მამულს. ფედერაციის მტკიცებით, კონკურენციის განადგურების შედეგია, რომ მხოლოდ რამდენიმე უძლიერეს და უმდიდრეს კლუბს (“მანჩესტერ იუნაითედს”, მადრიდის “რეალს” და მიუნხენის “ბავარიას”) შეუძლია თავს ელიტური ფეხბურთელების ყიდვის უფლება მისცეს. ისინი დომინირებენ თავიანთ ლიგებში, ხოლო ღარიბ კლუბებს მათთვის კონკურენციის გაწევა არ შეუძლიათ.

იმავდროულად, FIFA-ს მონაცემებით, ძვირადღირებული ტრანსფერები არცთუ გავრცელებული პრაქტიკაა. მსოფლიოში, ფაქტობრივად ყველა შარშანდელი ტრანსფერის მხოლოდ 14%-სთვის არის თანხა გადახდილი. სხვა ტრანსფერები უფასო იყო – მოთამაშეებს ძველი კონტრაქტი ეწურებოდათ და სხვა კლუბებში გადადიოდნენ.

ნეიმარის რეკორდს ვინმე მოხსნის?

ლიონელ მესის “ბარსელონასთან” გაფორმებულ კონტრაქტში ფეხბურთელის გამოსასყიდ თანხად 300 მილიონი ევროა მითითებული. ასე რომ, ყველაფერი შესაძლებელია.

წყარო: imedinews.ge

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

583 Comments

  1. Nice blog here! Also your web site loads up very fast!
    What host are you using? Can I get your affiliate link to your host?

    I wish my web site loaded up as quickly as yours lol

  2. I love what you guys are up too. This type of clever work and
    reporting! Keep up the good works guys I’ve included you guys to our
    blogroll.

  3. The other day, while I was at work, my cousin stole
    my iPad and tested to see if it can survive a forty foot drop, just so she can be a youtube sensation.
    My iPad is now destroyed and she has 83 views. I know this is entirely off
    topic but I had to share it with someone!

  4. We’re a group of volunteers and opening a new scheme in our community.
    Your site provided us with useful info to work on. You’ve done an impressive
    activity and our whole neighborhood can be grateful to you.

  5. Heya just wanted to give you a quick heads up
    and let you know a few of the pictures aren’t loading properly.
    I’m not sure why but I think its a linking issue.

    I’ve tried it in two different browsers and both show the same results.

  6. Excellent website. A lot of useful information here.

    I am sending it to several buddies ans also sharing in delicious.
    And certainly, thanks for your sweat!

  7. Howdy, I do think your site could be having internet browser compatibility problems.
    When I look at your web site in Safari, it looks fine however when opening in Internet Explorer, it’s got some overlapping issues.
    I merely wanted to give you a quick heads up!
    Apart from that, excellent website!

  8. you’re truly a just right webmaster. The website loading velocity is amazing.
    It seems that you’re doing any distinctive trick. Furthermore, The contents are masterwork.
    you’ve performed a excellent activity on this matter!
    scoliosis surgery https://0401mm.tumblr.com/ scoliosis surgery

  9. Heya! I understand this is sort of off-topic however I
    had to ask. Does running a well-established blog like yours require a massive amount work?

    I am brand new to running a blog but I do write in my diary daily.
    I’d like to start a blog so I can easily share my own experience and
    views online. Please let me know if you have any kind of ideas or tips for brand new aspiring bloggers.
    Thankyou! part time jobs hired in 30 minutes https://parttimejobshiredin30minutes.wildapricot.org/

  10. I think this is among the most significant info for me. And i’m glad reading your article. But want to remark on some general things, The web site style is wonderful, the articles is really excellent : D. Good job, cheers|

  11. What’s up to all, for the reason that I am in fact keen of reading this website’s post to be updated regularly.
    It includes good information.

  12. If you are going for best contents like me, only pay a visit this site all the time because it offers feature contents, thanks

  13. Wow that was unusual. I just wrote an extremely long comment but after I clicked submit my comment didn’t show up. Grrrr… well I’m not writing all that over again. Anyways, just wanted to say superb blog!|

  14. Hello there, just become alert to your weblog via Google, and located that it is really informative. I’m going to be careful for brussels. I will appreciate if you proceed this in future. A lot of other people can be benefited from your writing. Cheers!|

  15. Hey there! I know this is somewhat off topic but I was wondering which blog platform are you using for this site? I’m getting fed up of WordPress because I’ve had problems with hackers and I’m looking at alternatives for another platform. I would be great if you could point me in the direction of a good platform.|

  16. Simply desire to say your article is as surprising. The clarity in your post is just cool and i can assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the enjoyable work.|

  17. I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I don’t know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!|

  18. Hmm it appears like your site ate my first comment (it was
    super long) so I guess I’ll just sum it up what I submitted
    and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I as well am an aspiring
    blog blogger but I’m still new to everything. Do you have any suggestions for first-time blog writers?
    I’d certainly appreciate it.

  19. Howdy! This post couldn’t be written any better! Reading through this post reminds me of my previous roommate! He constantly kept talking about this. I most certainly will forward this article to him. Pretty sure he will have a good read. I appreciate you for sharing!|

  20. Hi there, You’ve performed a fantastic job. I’ll definitely digg it and personally suggest to my friends. I’m confident they’ll be benefited from this website.|

  21. Definitely believe that which you stated. Your favorite justification seemed to be on the web the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks|

  22. I’ve read a few good stuff here. Certainly value bookmarking for revisiting. I wonder how much attempt you put to make this type of magnificent informative web site.|

  23. I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish. nonetheless, you command get got an impatience over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.|

  24. Pingback: bahis siteleri
  25. Pingback: 3contains

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close