რელიგია | ისტორია

რა სასწაული მოხდა თამარ მეფის დროს და რატომ მოინათლა მართლმადიდებლურად ივანე მხარგრძელი.

სხვადასხვა სარწმუნოების მიმდევრები ხშირად კამათობენ და ერთმანეთს უმტკიცებენ საკუთარი რელიგიის უპირატესობას. ქართველებსა და სომხებს შორის სარწმუნოებრივ კამათსაც დიდი ისტორია აქვს. თუმცა, რელიგიური ომი, ან შეტაკებები ამ საკითხზე ამ ორ ხალხს შორის არ მომხდარა.

დიდი საქართველოს მეფეთა-მეფისა და დედოფალთა-დედოფლის – თამარის კარზე, ძალიან დიდ თანამდებობებზე მსახურობდნენ მონოფიზიტური აღმსარებლობის ძმები – ზაქარია და ივანე მხარგრძელები. ზაქარიას ამირსპასალარის თანამდებობა – სახელო ეკავა. ივანეს – მსახურთუხუცესის. როგორც ვთქვით, ზაქარია და ივანე სომხური სარწმუნოების მიმდევრები იყვნენ, ანუ იმ პერიოდის იდეოლოგიით – სომხები, თუმცა პოლიტიკურად ქართველები, ქართული სახელმწიფოს მოქალაქეები და თანამდებობის პირები იყვნენ, თუ შეიძლება ასე ითქვას…

იმ დროს საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი იყო იოანე მეშვიდე „სულმობერული, კაცი ანგელოზთა მოსაგრე“ (1205-1210).

ერთხელ, როგორც ჩანს, ლაშქრობისას მართლმადიდებელთა წირვას დასწრებიან ზაქარია და ივანე მხარგრძელები. ზაქარია მხარგრძელმა სეფისკვერი მოითხოვა. მღვდლებმა არ მისცეს, რადგან სხვა სარწმუნოებისა იყო. ამგვარი წესია, ყველა რელიგიის მიმდევართა შორის, საკუთარ სიწმინდეს არ უზიარებენ სხვას, არ აქვთ უფლება. ქართველების მსგავსად, სომხებიც ასე მოიქცეოდნენ.

ზაქარიამ ძალით აღიტაცა და შეჭამა სეფისკვერი. ეს საქციელი არა მარტო სარწმუნოებრივი წესების, რელიგიათშორისი ურთიერთობების, არამედ ეთიკის ნორმების დარღვევაც გახლდათ, რამაც იოანე კათალიკოსის რისხვა გამოიწვია: „ძაღლი თუ იკადრებს მოტაცებას”. შერცხვენილი ზაქარია გაიძურწა, მაგრამ მეფის დარბაზში მისვლისას შეუდგა მართლმადიდებლური სარწმუნოების კრიტიკას და კამათს პატრიარქთან.

ქართველი კათალიკოსი პასუხობდა და უხსნიდა მართლმადიდებლობის არსს.

ზაქარიამ ვერ შეძლო პატრიარქთან თეოლოგიურ საკითხებზე კამათი და თავხედურად განუცხადა ქართველ მამამთავარს: „მე მებრძოლი კაცი ვარ და შენთან სიტყვიერი პაექრობა მიჭირს, მოვიყვან ჩემი სარწმუნოების მოძღვრებს და ისინი შეგარცხვენენო შენ.”
კათალიკოსმა მიუგო: „იყოს ნება ქრისტესი და ღვთისმშობლისა და მათ შეარცხვინონ მწვალებლები.”
მართლაც, ზაქარიამ ჩამოიყვანა სომეხთა კათალიკოსი, ეპისკოპოსები და ვარდაპეტები (სჯულისმეცნიერები). სამეფო კარზე საქართველოს ქვეშევრდომი მონოფიზიტი მღვდელმთავრები შესაბამისი პატივით მიიღეს.
გაიმართა სამსჯავრო. საქართველოს მეფეთ-მეფე თამარის, მისი მეუღლის – მეფე დავითისა და სტუმრების თვალწინ, ქართველ პატრიარქს სომხები დაუპირისპირდნენ. ვარდაპეტები კამათს შეუდგნენ. იოანე „ანგელოსთა სწორი“ უხსნიდა მართლმადიდებლობის საფუძვლებს.
კამათი საღამომდე გაგრძელდა, მაგრამ შედეგი ვერ გამოიღო, სიტყვებმა ვერ დაარწმუნა სომეხი სამღვდელონი.მაშინ იოანე „სულმობერულმა“, სულიწმიდას მინდობილმა, სომხებს შესთავაზა, საქმით გაერკვიათ თუ რომელი სარწმუნოება იყო ჭეშმარიტი: „ახალი აღთქმით ქრისტემ დაგვიდგინა, ვეზიაროთ მის ხორცსა და სისხლს. ჭეშმარიტი სარწმუნოების მღვდელმსახურს შეუძლია, პური ქრისტეს ხორცად აქციოს, ხოლო ღვინო – ქრისტეს სისხლად. თუ თქვენი სარწმუნოება უკეთესია, თქვენ შეძლებთ, პური აქციოთ ხორცად უფლისა. ხოლო თუ ჩვენი სარწმუნოებაა უმჯობესი, პური უფლის ხორცად ჩვენი ლოცვით გადაიქცევა. მოგიყვანთ ძაღლს, სამი დღე აშიმშილეთ, თან ეს ღამეები ლიტანიობითა და ღვთის ვედრებით გაათენეთ. ერთი ძაღლი მე მომგვარეთ, სამი დღე უჭმელად შევინახავ და ღამეებს ლიტანიობით და ღვთის ვედრებით გავათენებ. მესამე დღეს ჩემ მიერ მღვდელმოქმედებულ კვერს დავუდებ თქვენ მიერ ნაშიმშილებ ძაღლს. თქვენ მოიტანეთ თქვენი ნაკურთხი სეფისკვერი და ჩემ მიერ ნაშიმშილებ ძაღლს დაუდეთ. ვის სეფისკვერსაც ძაღლი შეჭამს, მისი სარწმუნოება არ არის ჭეშმარიტი ქრისტიანობა. თუ თქვენსას შეჭამს, თქვენი სირცხვილი იქნება, თუ ჩემსას – ჩვენი.”
სომხები დათანხმდნენ. თამარ მეფე კათალიკოსის სიტყვებმა შეაძრწუნა: „ეს რა თქვი, ვის შეუძლია ამის ქმნა?!” პატრიარქმა მშვიდად მიუგო, რომ არა საკუთარი თავის იმედით, არამედ „მინდობითა მართლმადიდებლობისა ცხადვყოფთ ჭეშმარიტებასო”.
პარასკევი დღე იყო, დაიწყეს ლოცვა, ერთის მხრივ, ქართველებმა, მეფემ პატრიარქმა, წარჩინებულებმა და სამღვდელოებამ და მეორე მხრივ, სომხების კათალიკოსმა, სამღვდელოებამ, მხარგრძელებმა. ასე გაათენეს ღამე. შაბათსაც გააგრძელეს მღვდელმსახურება და გათენდა კვირა. მზე ამოვიდა და ყველა ეკლესიისაკენ გაემართა. გაამზადეს წმიდა ტრაპეზი. ორივე კრებული ტიროდა, ლოცულობდა და შეწევნას შესთხოვდა უფალს.
იოანე კათალიკოსმა კიდევ ერთხელ მიმართა მონოფიზიტებს: „ახლა გამოჩნდება, თუ თქვენი სარწმუნოება მოსწონს უფალს, თქვენი სეფისკვერი ქრისტეს ხორცი იქნება, თუ ჩვენი მოსწონს, ჩვენი იქნება მისი ხორცი. არ იკადროთ უარყოფა.”
იოანე ანგელოსთა სწორი იდგა, „ვითარცა გოდოლი შეურყვნელი”. ხელში საღვთო საიდუმლოთი ხორცქმნილი სეფისკვერი ეკავა. ბრძანა და მოუყვანეს სომეხთა მიერ ნაშიმშილები ძაღლი. იოანემ წარმოთქვა: „ქრისტე მეუფეო… შენ… გთნავს სარწმუნოება ქართველთა, გთნავს სარწმუნოება ესე ჩვენი. შეუხებლად და მიუახლებლად დაიცავ… ხორცი ესე შენი ჩვენ მიერ მღვდელმოქმედებული!.. აჩვენე ერსა ამას გზა ჭეშმარიტი… სირცხვილეულ ყვენ წინააღმდგომნი ჩვენნი!”შემდეგ დაუდო სეფისკვერი ძაღლს. ის პურისკენ გაექანა, მაგრამ მიუახლოვდა თუ არა, ყურისწამღებად დაიწკმუტუნა და ვერ მიეკარა სეფისკვერს. თამარ მეფემ და ქართველებმა ცრემლებითა და სიხარულით ადიდეს ღმერთი.
რაღა უნდა ექნათ სომხებს, მოიტანეს თავისი მღვდელმოქმედებული სეფისკვერი და დაუდეს ქართველების მიერ ნაშიმშილებ ძაღლს, რომელმაც თვალისდახამხამებაში გადასანსლა სომხური კვერი.
„დიდ ხარ შენ, უფალო, საკვირველ არიან საქმენი შენნი!” – სიხარულით გაიძახოდნენ ქართველნი.მათ კათალიკოსი შესვეს თავის ცხენზე, იოანე ანგელოსთა მოსაგრეს ტაბაკით ეპყრა სეფისკვერი. მას ლაშქრის წინ დაატარებდნენ და გალობდნენ 128-ე ფსალმუნს: „მრავალგზის მბრძოდეს მე მტერნი ჩემნი სიყრმით ჩემითგან და მე ვერ მერეოდეს. ბეჭთა ჩემთა მცემდეს მე ცოდვილნი და განაგრძეს უსჯულოება მათი. უფალმან შემუსრნა ქედნი ცოდვილთანი. ჰრცხვენოდენ და მართლ უკუნიქცენ ყოველნი მოძულენი სიონისანი. უფალსა უგალობდით, რამეთუ დიდებით დიდებული არს. უფალმან შემუსრნა მებრძოლნი, უფალი არის სახელი მისი”. ასე, სიხარულით შემოიარეს მთელი ბანაკი.
სომეხი მოკამათეები თავჩაღუნული, მდუმარედ იდგნენ. შემდეგ შერცხვენილები წავიდნენ მხარგრძელთა კარავში.
ამ სასწაულის შემდეგ ივანე მხარგრძელი [hana-code-insert name=’br’ /], ისევე, როგორც სხვა მრავალი სომეხი. შერცხვენილმა ზაქარია მხარგრძელმა განაცხადა: „მივხვდი, ქართველთა სარწმუნოება ჭეშმარიტია, მაგრამ ცოდვა მასზე იყოსო, ვინც პირველად განუდგა მართლმადიდებლობას.” თუმცა, ცდილობდა, სომხური სარწმუნოება დააეხლოებინა ქართულისათვის და გარკვეული ცვლილებები შეეტანა მასში.

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

107 Comments

  1. 599922 463164Spot on with this write-up, I genuinely suppose this web website needs rather far more consideration. most likely be once more to learn significantly more, thanks for that information. 550526

  2. Simply want to say your article is as amazing. The clearness in your post is just spectacular and i can assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.

  3. I’m certainly stricken by the way you discussed this subject. It isn’t frequently I stumbled upon a website with content like the ones you have. Let me take note of your website feed to keep up to date with your hereafter updates. Yet again, I truely like what you’ve got here.

  4. Hi there Dear,are үоu genuinely visiting tthis site daily, iif ѕo afterward you wіll definiteⅼy obtaiin nice қnow-how.

    Feel free to surf tօ mү blog – discuss

  5. 18688 241697Have read a couple of of the articles on your web site now, and I really like your style of blogging. I added it to my favorites weblog web site list and will probably be checking back soon. 261934

  6. I really believe you will do well in the future I appreciate everything you have added to my knowledge base.

  7. How long have you been in this field? You seem to know a lot more than I do, I’d love to know your sources!

  8. I just couldn’t leave your website before suggesting that I really enjoyed the usual information an individual supply on your visitors? Is gonna be back often in order to investigate cross-check new posts

  9. Im impressed. I dont think Ive met anyone who knows as much about this subject as you do. Youre truly well informed and very intelligent. You wrote something that people could understand and made the subject intriguing for everyone. Really, great blog youve got here.

  10. Dignity Educational CNA School Consultants offer a variety of services including curriculum writing, school catalog preparation, clinical externship contracts preparation, business plan writing, school policies preparation, student handbooks, and provide some other needed forms. We stick with you through approval and 6 months after, depending on your package. Dignity Educational Consulting helps our clients to start up nursing assistant schools in the 50 states.

  11. Howdy! I simply wish to give a huge thumbs up for the great information you have here on this post. I will be coming again to your weblog for extra soon.

  12. This is my first time i visit here. I found so many helpful stuff in your website especially its discussion. From the tons of responses on your posts, I guess I am not the only one having all the enjoyment here! keep up the excellent work

  13. Hey very cool site!! Man .. Beautiful .. Amazing .. I will bookmark your website and take the feeds also…I’m happy to find so many useful information here in the post, we need develop more strategies in this regard, thanks for sharing. . . . . .

  14. Good site! I truly love how it is easy on my eyes it is. I am wondering how I might be notified when a new post has been made. I’ve subscribed to your RSS which may do the trick? Have a great day!

  15. Abnormal this put up is totaly unrelated to what I was searching google for, but it surely used to be listed at the first page. I suppose your doing one thing proper if Google likes you adequate to place you at the first page of a non similar search.

  16. A neighbor of mine encouraged me to take a look at your blog site couple weeks ago, given that we both love similar stuff and I will need to say I am quite impressed.

  17. Hello there I am so delighted I found your weblog, I really found you by mistake, while I was searching on Google for something else, Anyhow I am here now and would just like to say cheers for a remarkable post and a all round exciting blog (I also love the theme/design), I don’t have time to browse it all at the moment but I have book-marked it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be back to read a lot more, Please do keep up the superb work.

  18. Your idea is outstanding; the issue is something that not enough persons are speaking intelligently about. I’m very happy that I stumbled throughout this in my seek for one thing regarding this.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close