საზოგადოება

ვინ არის “მოლდოველი ივანიშვილი”?

ოლიგარქები პოლიტიკაში თითქმის ყველა პოსტსაბჭოთა ქვეყანაში ერევიან, თუმცა მხოლოდორში, საქართველოსა და მოლდოვაში, ყალიბდება სისტემა, რომელსაც პირობითად შეიძლებაოლიგარქული ერთმმართველობაეწოდოს. ვინ არის ვლადიმერ (ვლად) პლახოტნიუკი დარით ჰგავს ის ბიძინა ივანიშვილს?

პლახოტნიუკი 1966-ში დაიბადა, ბიზნესსაქმიანობა კი 90-იანებში დაიწყო. მისი თქმით, პირველი სერიოზული შემოსავალი რუსეთში მოლდოვური ღვინის ექსპორტმა მოუტანა, აგრეთვე, მის მიერ დაარსებული მოლდოვურ-ამერიკული საინვესტიციო ფონდის საქმიანობამ. თუმცა მისი მოწინააღმდეგეები ირწმუნებიან, რომ 90-იანებში ვლად პლახოტნიუკი დაკავებული იყო ტრეფიკინგითა და პროსტიტუციის კონტროლით, ამ უკანასკნელმა კი გავლენიანი კლიენტების შანტაჟის შესაძლებლობა მისცა. ასე იყო თუ ისე, 2001-ში პლახოტნიუკი რუმინული სანავთობო გიგანტის _ “პეტრომის” შვილობილი სტრუქტურის _ “პეტრომ მოლდოვას” ჯერ კომერციული, შემდეგ კი გენერალური დირექტორი გახდა. ამ პოსტზე მუშაობისას მან საქმიანი კავშირები დაამყარა არა მხოლოდ მოლდოვური, არამედ რუმინული და უკრაინული პოლიტიკისა და ბიზნესის წამყვან ფიგურებთან და შესაბამისი ამბიციებიც გაუჩნდა. ექსპერტების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ განსაკუთრებული როლი მის აღზევებაში შეასრულა დაახლოებამ პრეზიდენტ (2001-2009წწ.) ვლადიმერ ვორონინთან და მის შვილთან _ ოლეგთან, რომელიც მოლდოვის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ბიზნესმენია და ამავე დროს, მამის მსგავსად, კომუნისტური პარტიის წევრი.

პლახოტნიუკი დაახლოებით 2-2,5 მილიარდ დოლარს ფლობს და მოლდოვაში ამის თაობაზე ხშირად წერენ, რომ “ეს ქვეყნის მშპ-ს მესამედია”. უფრო ზუსტი ციფრების დასახელება შეუძლებელია, რადგან მისი ბიზნესსქემები ფრიად ჩახლართულია. ამდენი ფული არც ერთ სხვა მოლდოველ ბიზნესმენს არ აქვს.

თანამედროვე მოლდოვური პოლიტიკისთვის უცხოა მონსტრუოზული “სახელისუფლო პარტიების” ფენომენი; იქ მთავრობის ფორმირებისთვის, როგორც წესი, აუცილებელი ხდება კოალიციის შექმნა. სწორედ ასეთი კოალიციის ჩამოყალიბებიდან დაიწყო ვლად პლახოტნიუკის აღმასვლა პოლიტიკურ ოლიმპოზე. 2009 წლის არჩევნების შემდეგ დემოკრატიული პარტია, რომელსაც ის აკონტროლებდა, შევიდა კოალიციაში მომავალი პრემიერმინისტრის ვლადიმერ ფილატის ლიბერალურ-დემოკრატიულ პარტიასთან და მიხაი გიმპუს ლიბერალურ პარტიასთან (აგრეთვე, კოალიციაში შედიოდა ალიანსი “ჩვენი მოლდოვა”, რომელიც შემდგომ ლიბერალურ-დემოკრატიულმა პარტიამ შთანთქა). ახალ მმართველ კოალიციას ეწოდა “ალიანსი ევროპული ინტეგრაციისთვის”; რეალურად ის ორი ოლიგარქის, ფილატისა და პლახოტნიუკის, ალიანსს ეფუძნებოდა. ოთხი წლის განმავლობაში ისინი, ასე თუ ისე, ახერხებდნენ თანაარსებობას, მიუხედავად იმისა, რომ მათი ბიზნეს და პოლიტიკური ინტერესები ხშირად წინააღმდეგობაში მოდიოდა.

პლახოტნიუკი ყოველთვის დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა მედიის კონტროლს _ ხუთი ეროვნული ტელეარხიდან მას ოთხი ეკუთვნის, აგრეთვე, არაერთი გაზეთი, რადიოსადგური და საინფორმაციო პორტალი. ის მუდამ ცდილობდა, სასამართლო სისტემა გაეკონტროლებინა. მოსამართლეები, პროკურორები (გენერალურის ჩათვლით), ანტიკორუფციული არასამთავრობოების ხელმძღვანელები _ ვლად პლახოტნიუკი არასდროს იშურებდა ფულს იმისთვის, რომ ეს ადამიანები მოესყიდა და საკვანძო თანამდებობებზე გაეყვანა. ამ ორმა ფაქტორმა შესაძლებლობა მისცა, მთავარი კონკურენტი, ვლადიმერ ფილატი, ციხეში ჩაესვა. მას ბრალი დასდეს, რომ საბანკო სისტემიდან მილიარდი დოლარის მოპარვაში მონაწილეობდა და პლუს ამას 250-მილიონი ქრთამი აიღო. შარშან ივნისში ფილატს ცხრაწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. კიდევ ერთ ბიზნესმენს, ყოფილ დეპუტატსა და პლახოტნიუკის მოწინააღმდეგეს, ვლადიმერ პლატონს, 18-წლიანი პატიმრობა შეეფარდა.

ფილატის ჩამოშორების შემდეგ, დაიწყო პლახოტნიუკის გავლენის სწრაფი ზრდა _ ლიბერალურდემოკრატიული პარტია დაიშალა, მოლდოვაში ტრადიციულად ძლიერიკომუნისტები ორ ნაწილად გაიყვნენ, რომელთაგან ერთერთმა პლახოტნიუკისდემოკრატიულ პარტიასთანმჭიდრო თანამშრომლობის სურვილი გამოთქვა, ლიბერალურმაპარტიამ ჩათრევას ჩაყოლა ამჯობინა და .. რამდენიმე თვეში თითქმის მთელი პოლიტიკურისპექტრი პლახოტნიუკის კონტროლქვეშ მოექცა.

ცხადია, იყო პრობლემებიც. ოლიგარქი იმთავითვე ნაკლებად პოპულარული იყო, ხოლო მძიმე პოლიტიკურმა და საინფორმაციო ომმა ფილატთან მის იმიჯს სერიოზული ზიანი მიაყენა. გამოკითხვების თანახმად, პლახოტნიუკს ამომრჩეველთა 1-2% პროცენტი ენდობა, მაშინ, როდესაც 90%-ზე მეტი არ ენდობა. სერიოზულად დაეცა მისიდემოკრატიული პარტიისრეიტინგიც. ეს პარადოქსულ ვითარებას ქმნის, ქვეყანას ფაქტობრივად ნულოვანი რეიტინგისმქონე ფიგურა მართავს, რომელსაც არანაირი თანამდებობა არ უკავია _ ის მხოლოდდემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარეა.

სწორედ ამ არაპოპულარობამ 2015-ში შესაძლებლობა მისცა იმჟამინდელ პრეზიდენტ ნიკოლაე ტიმოფტის, პლახოტნიუკისთვის წინააღმდეგობა გაეწია და ის პრემიერმინისტრად არ წარედგინა. გაიმართა ნამდვილი პროცედურული ომი, რომელიც “კომპრომისით” დასრულდა _ პრემიერად პლახოტიუკის გარემოცვის წარმომადგენელი პავლე ფილიპი დაინიშნა. ოლიგარქის გავლენის სფერო მკვეთრად გაფართოვდა; დღეს, ფაქტობრივად, ყველა სახელმწიფო საწარმო მის სრულ განკარგულებაშია, ხოლო ძალოვნები მისთვის არასასურველ პერსონებს სერიოზულ პრობლემებს უქმნიან. ოლიგარქს შეუძლია მთავრობის სრული შემადგენლობა ისევე უპრობლემოდ დააკომპლექტოს, როგორც ბიძინა ივანიშვილმა გააკეთა საქართველოში, მითუმეტეს რომ ოპოზიცია ამ ეტაპზე დაშლილი და დემორალიზებულია.

მიუხედავად ამისა, პლახოტნიუკს გადასაწყვეტი აქვს თავისი პარტიის დაბალი რეიტინგის პრობლემა. ის, სავარაუდოდ, შეეცდება, ჩაასწოროს საარჩევნო კანონმდებლობა დაპროპორციული სისტემა შერეულით ან მაჟორიტარულით შეცვალოს. ერთ-ერთ ძირითად ვარიანტად განიხილება არჩევნების გამართვა შერეული სისტემით 2018-ში, ხოლო 2022-დან _ მაჟორიტარულზე გადასვლა, მაგრამ პრობლემა ისაა, რომ ვენეციის კომისიამ შესაბამისი კანონპროექტი მკვეთრად უარყოფითად შეაფასა, მაშინ, როდესაც ვლად პლახოტნიუკმა, ირაკლი კობახიძის არ იყოს, მისი შენიშვნების გათვალისწინების პირობა წინასწარ დადო. კიდევ ერთი კანონი, რომელიც მან პარლამენტს უკვე მიაღებინა, გულისხმობს ეთერში მოლდოვაში დამზადებული სატელევიზიო პროდუქციის ხვედრითი წილის მკვეთრ გაზრდას. დეკლარირებული მიზანი რუსულ პროპაგანდასთან ბრძოლაა, თუმცა ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ამდენი გადაცემის მომზადებას მხოლოდ ის მსხვილი არხები მოახერხებენ, რომლებსაც პლახოტნიუკი აკონტროლებს, ხოლო მცირე დამოუკიდებელი კომპანიების მეპატრონეები იძულებელი გახდებიან, ტელევიზიები დახურონ ან პლახოტნიუკს მიჰყიდონ, ან მის მოთხოვნებს დაემორჩილონ. მის მიერ დაფუძნებულმა ჰოლდინგმა სარეკლამო ბაზარზე თითქმის სრული მონოპოლია დაამყარა, ხოლო არაერთმა ეპიზოდმა ვლად პლახოტნიუკის ომიდან მოლდოვურჟურნალ ტვ”-სთან შეიძლება გაგვახსენოს ეპოპეა ბიძინა ივანიშვილისა დარუსთავი 2”-ისმონაწილეობით.

განაგრძე კითხვა

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

11 Comments

  1. 198104 343865Hello there! I could have sworn Ive been to this blog before but following checking by way of some of the post I realized it is new to me. Anyhow, Im surely glad I located it and Ill be bookmarking and checking back often! 280498

  2. An impressive share, I recently with all this onto a colleague who has been conducting a little analysis on this. And he the truth is bought me breakfast simply because I found it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for any treat! But yeah Thnkx for spending any time to talk about this, I feel strongly over it and enjoy reading on this topic. If you can, as you grow expertise, could you mind updating your blog site with an increase of details? It’s highly ideal for me. Massive thumb up due to this post!

  3. 990446 589314Over and more than again I like to consider this problems. As a matter of fact it wasnt even a month ago that I thought about this really thing. To be honest, what will be the answer though? 497111

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close