რელიგია | ისტორია

ვინ არის გიორგი გურჯი, რომელსაც ალექსანდრე მაკედონელთან და ჩინგის ხანთან ერთად მოიხსენიებენ

პაკისტანის საზღვრიდან რამდენიმე კილომეტრში, ქალაქ ყანდაართან დგას მარმარილოს სვეტი წარწერით: “მგზავრო, წამით შეჩერდი და იცოდე – ავღანეთის დაპყრობას ბევრი ეცადა, მაგრამ მხოლოდ სამმა სარდალმა შეძლო ავღანეთის მამაცი მხედრობის დამარცხება. ესენი იყვნენ – ალექსანდრე მაკედონელი, ჩინგიზ ყაენი და გურჯი გიორგი.

ვინ იყო გურჯი გიორგი, ასეთ პატივს რომ მიაგებენ ავღანელები? ისტორია გვამცნობს, რომ იგი ქართლის გვირგვინოსანი მეფე, ვახტანგ მეხუთეს ძე, გურგენ-ხანად წოდებული ქართლისა და ირანის სპასალარი, გიორგი მეთერთმეტეა. ქართველ მეფეს ბედმა და გარემოებამ არ დააცადა, თავისი ნიჭი და ძალა სამშობლოს ხსნისთვის გამოეყენებინა და იძულებული გახდა, დამმონებლის – სპარსეთის მთავარსარდლობა მიეღო. ირანის მბრძანებელმა, შაჰ-სულთან ჰუსეინმა ქართლის ნომინალურ მეფეს სარწმუნოების შეცვლა მოსთხოვა და ბოლოს აიძულა ისლამიც მიეღო. გიორგი მეთერთმეტემ მაჰმადიანობა მხოლოდ მტრის თვალის ასახვევად მიიღო, გულზე კი ისევ ქრისტეს ჯვარი ეკიდა. შაჰმა მას ირანის სამხრეთ პროვინცია – ქირმანი ჩააბარა და აჯანყებული მომთაბარე ტომების – ბელუჯებისა და ავღანელების წინააღმდეგ ბრძოლა დაავალა.

ქართლის მეფემ 14 წელი გაატარა უცხო ქვეყანაში. მის შესახებ ცნობებს გვაწვდის მისი თანამედროვე და თანამებრძოლი სეხნია ჩხეიძე, რომელიც წერდა: „უბოძა ყაენმან შაჰსულთან ჰუსეინ მეფე გიორგის ქართლი და ერანის სპასალარობა, ყანდაარის ბეგლარბეგობა…რა გაეწყობოდა: შეგვექნა სიხარული ქართლის შოვნისათვის, მაგრამ ყანდაარს წასვლისთვის მოწყენა“. 1703 წელს მეფე გიორგი ქართველთა და სპარსთა 24-ათასიანი ლაშქრით ავღანეთში შეიჭრა. მან დაამარცხა აჯანყებულები, შეიპყრო მათი ბელადი მირვეისი და შაჰის კარზე გაგზავნა ისპაჰანში. თანაც შაჰს შეუთვალა: „ესე სულთანი უარშიობს, უნდა არევა ამა ქვეყნისა, ნუღარ გამოუშვებთ თვარამ ერთს რასმე მოახდენს”. გიორგიმ დატყვევებულ მირვეისთან ერთად ყიზილბაშთა 20-ათასიანი ლაშქარიც გაგზავნა უკან, თავისთან კი მხოლოდ ქართველთა მცირერიცხოვანი ჯარი დაიტოვა.

აჯანყებულ ავღანელებთან ომის მთელი სიმძიმე ქართველებს დააწვათ მხრებზე, რადგან გიორგი მეფის მტრებმა ისპაჰანში აჯანყებულთა მეთაური მირვეისი შაჰს, უკან, ავღანეთში დააბრუნებინეს. ბრძოლის ველზე ქართველების მიერ არაერთგზის ძლეულმა მირვეისმა მუხანათობით მაინც გაიმარჯვა. 1709 წელს მან ყანდაარის სიახლოვეს რამდენიმე სოფლის აჯანყების ინსცენირება მოაწყო, გიორგი მეფემ აჯანყებულთა დასასჯელად ქართველთა 3-ათასკაციანი ჯარი გაგზავნა თავისი ძმისწულის ალექსანდრეს მეთაურობით. თავად კი მირვეისის მიერ მის პატივსაცემად გაშლილ სუფრაზე მცირერიცხოვანი ამალით გაემგზავრა. მაგრამ — „უღალატა მეფეს გიორგის ყანდაარის სულთანმა მირვეისმა, მოუხდა განთიადსა, დაესხა თავსა. რა სცნა მეფემან, ედვა ქარქაში სარჩისა გვერდას მისსა, გაიკრა ხელი, თავმან მისმან, სანამდის ისარი ჰქონდა არც ერთი არ დააცდინა, რა ისარი დაელია, გაიკრა ხმალსა ხელი, როგორც დევი ისე იბრძოდა, ჰკრეს თოფი ამა მორჭმა დიდების პატრონსა და მოკლეს, ვინცა ქართველნი დარჩომილ იყო ამოსწყვიტეს“. უცნაურია, მაგრამ თავად მკვლელმა მირვეისმა თანამემამულეებს ასე მიმართა: „ის იყო ერთადერთი კაცი ირანელთა შორის, რომელმაც ღირსეული მეომრის სახელი დაიმსახურა“.

მეფე გიორგის ქრისტიანობის ერთგულება დიდ დანაშაულად ჩაუთვალეს მტრებმა. როგორც ირანში მოღვაწე კათოლიკე მისიონერები აღნიშნავდნენ და ვახუშტი ბატონიშვილიც მოგვითხრობს: „მოკლეს მეფე გიორგი დიდსა ხუთშაბათსა და აჰყარნა ჯვარნი მეფესა, მირვეის და ფსალმუნი, რომელსაცა იკითხვიდა ჟამსა მას და წარმოუგზავნა ყეენსა“.

ცოცხლად დარჩენილ ქართველებს კი მირვეისმა 12-ათასიანი ლაშქარი დაუპირისპირა: „დაუწყეს უკან დევნა და ომი ფიცხელი, თორმეტჯერ ქართველთ გაემარჯვა, მოკლეს იმათი ჯარი ორი ათასი და შეწევნითა ღუთისათა ამათ არა რა ევნოთ“.

ამის შემდეგ ქართველთა საომარი ეპოპეა ავღანეთში კიდევ კარგა ხანს გრძელდებოდა, რასაც არაერთი ვაჟკაცის სიცოცხლე შეეწირა. სამაგიეროდ სპარსელებმა ავღანეთში მეომარი ქართველების ღალატისთვის სულ მალე საკუთარი სისხლით აგეს პასუხი, როდესაც მირვეისის მემკვიდრეებმა ისპაჰანი აიღეს და უმოწყალოდ ამოჟლიტეს ოდესღაც ძლევამოსილი სპარსეთის იმპერიის სატახტო ქალაქის მოსახლეობა.

ავღანელ მეომართა შორის კი ერთმა გამოთქმამ მოიკიდა ფეხი: „ავღანელები სპარსელებთან შედარებით ლომები ვართ, სპარსელები კი ჩვენთან შედარებით ცხვრები. ხოლო ქართველებთან ცხვრები ვართ, ქართველები კი ლომები არიან ჩვენთან შედარებით“.

განაგრძეთ კითხვა

 

 

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close