საინტერესო

დედამიწაზე წყალი მეტეორიტებმა მოიტანა, პლანეტის დაბადებიდან პირველი ორი მლნ წლის განმავლობაში

უიშვიათესი ბაზალტური მეტეორიტების, ანგრიტების (ახონდრიტების ჯგუფი) ახალი კვლევა გვთავაზობს, რომ აქროლადები, ანუ ელემენტები დუღილის შედარებით დაბალი ტემპერატურით, მაგალითად წყალი — შეიძლება ჩვენს პლანეტაზე მეტეორიტებმა მოიტანა, მზის სისტემის წარმოქმნიდან პირველი ორი მილიონი წლის განმავლობაში.

იქიდან გამომდინარე, რომ ისეთი ელემენტები, როგორებიცაა წყალი და ნახშირბადი, გადამწყვეტია დედამიწაზე სისცოცხლისათვის, მეცნიერებს ძლიერ აინტერესებთ, თუ როდის მოხვდნენ ისინი ჩვენს პლანეტაზე.

„სწორედ ახლა, ვაკვირდებით მეტეორიტთა მშობელ რაც შეიძლება ბევრ სხეულს, რათა გავარკვიოთ, თუ სად იყვნენ ისინი მზის სისტემის ადრეულ პერიოდში და რამდენი წყალი ჰქონდათ მათ. ვცდილობთ შევადგინოთ ძალიან ადრეული შიდა მზის სისტემის რუკა. სად იყო წყალი, სად მიდიოდა და საიდან მოვიდა?“, — ამბობს მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის დოქტორანტი ადამ სარაფიანი.

სარაფიანი უფროსი ავტორია ჟურნალ Geochimica and Cosmochimica Acta-ში გამოქვეყნებული კვლევისა, რომელშიც აღწერილია ანგრიტების კვლევის შედეგები.

წყლის ისტორია

ანგრიტი მეტეორიტები შიდა მზის სისტემაში უკიდურესად ადრე, დაახლოებით 4,56 მილიარდი წლის წინ წარმოიქმნა. იმ დროისათვის, დედამიწას ამჟამინდელი ზომის მხოლოდ 20% ჰქონდა, მაგრამ მარსი, რომელიც შედარებით სწრაფად წარმოიქმნა, სავარაუდოდ უფრო ახლოს იყო ამჟამინდელ ზომასთან. მეცნიერებმა დაზუსტებით არ იციან, თუ რამდენად სწრაფად ჩამოყალიბდნენ მერკური და ვენერა.

იმ დროისათვის, მზის სისტემის შიდა ნაწილი ცხელი და მშრალი ადგილი იყო. პროტოპლანეტებსა და ასტეროიდებს გამდნარი ზედაპირი ჰქონდათ და მაგმაში აქროლადი ხდებოდა ისეთი ელემენტიც კი, როგორიც ნახშირბადია, რომლის დუღილის ტემპერატურა 4800 გრადუსი ცელსიუსია. აქედან გამომდინარე, უცნობია თუ როდის მოვიდა შედარებით სუსტი, დაბალი დუღილის ტემპერატურის მქონე ელემენტები, მაგალითად წყალი; განსაკუთრებით გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ წყლის მოლეკულების წარმოქმნისთვის აუცილებელი წყალბადი მაღალ ტემპერატურაზე უბრალოდ ამოშრებოდა.

„აკლდა თუ არა წყალბადი ამ ქანებსა და ზოგადად ადრეულ მზის სისტემაში?“, — კითხულობს სარაფიანი.

აქროლადი ელემენტების — წყალბადის, ნახშირბადის, ფტორისა და ქლორის საძებნელად, სარაფიანმა და მისმა კოლეგებმა შეისწავლეს ბაზალტურ მეტეორიტებში არსებული ზოგადი მინერალი, რომელსაც ოლივინს უწოდებენ. იქიდან გამომდინარე, რომ ბაზალტი წარმოიქმნება გამდნარი ქანების გაციების დროს, აქროლადი ელემენტების კონტენტის ოლივინად გარდაქმნა ადვილად ხსნის ბაზალტური ნადნობის შემადგენლობას.

„მას შემდეგ, რაც ვიცით ნადნობის შემადგენლობა, შეგვიძლია გამოვთვალოთ თუ როგორი იყო პლანეტური სხეულის წყლის შემცველობა“, — ამბობს სარაფიანი.

ჯგუფმა დაადგინა, რომ ანგრიტების მშობელ ასტეროიდს სავარაუდოდ უნდა ჰქონოდა დედამიწის ამჟამინდელი წყლის მარაგის 20%. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე თვალსაზრისით ეს პროცენტულობა დაბალია, ადრეულ მზის სისტემაში არსებული წყლის ეს ოდენობა მიუთითებს, რომ წყალი მართლაც უხვად ყოფილა 4,56 მილიარდი წლის წინაც კი, როცა მზის სისტემის შიდა ნაწილი ჯერ კიდევ საკმაოდ ცხელი იყო. (მკვლევრებს ჯერჯერობით არ გამოუვლენიათ კონკრეტული ასტეროიდი, რომელმაც ანგრიტები წარმოქმნა, მაგრამ ძებნა გრძელდება).

დედამიწის წყლის წარმოშობა

მზის სისტემაში წყლის სხვადასხვა წყაროებს ზოგადად ადარებენ ხოლმე დედამიწის წყალს, რისთვისაც ზომავენ წყალბადის იზოტოპ დეიტერიუმის პროპორციას წყალბადთან მიმართებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ სფეციფიკურ კვლევას პროპორცია არ გაუზომავს, 2017 წლის დასაწყისში საფარიანის მიერ ჟურნალ Philosophical Transactions of the Royal Society-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ანგრიტების მშობელი სხეულის წყალი ბრწყინვალედ ემთხვეოდა დედამიწის წყლის შემადგენლობას. ეს კი იმაზე მიუთითებდა, რომ ანგრიტებში ნაპოვნი და ადრეულ დედამიწაზე ნაპოვნი წყალი ერთი და იგივე წყაროდან მოდიოდა.

„საკმაოდ მარტივი ვარაუდია თქვა, რომ დედამიწის წყალმა ჩვენს პლანეტასთან აკრეცია დაიწყო უკიდურესად ადრე, ჯერ კიდევ მაშინ, სანამ პლანეტა სრულად ჩამოყალიბდებოდა. ეს ნიშნავს იმას, რომ თხევადი წყალი დედამიწაზე ჯერ კიდევ მაშინ არსებობდა, სანამ პლანეტა საკმარისად გაცივდა იმისათვის, რათა თხევად წყალს ზედაპირზე სტაბილურად არსებობა შესძლებოდა“, — ამბობს სარაფიანი.

4,54 მილიარდი წლის წინ, იმ დროისთვის, როცა დედამიწა უკვე მთლიანად ფორმირებული იყო, მარსს უკვე 20 მლნ წელიწადი იყო, რაც სტაბილური მასა, ზედაპირზე კი წყალი და სხვა აქროლადი ნივთიერებები ჰქონდა. მაგალითად, ნახშირბადი, ფტორი, ქლორი, — ამბობს სარაფიანი.

უძველეს წარსულში მარსის ზედაპირზე წყლის არსებობის არაერთი მტკიცებულება იპოვეს სხვა მკვლევრებმაც, მათ შორისაა მდინარეთა კალაპოტები და წყალში წარმოქმნილი მინერალები, მაგალითად ჰემატიტი.

სარაფიანის ჯგუფმა ასევა შეაფასა ანგრიტების მშობელი სხუელის ზომა, რისთვისაც მათში არსებული წყლისა და ნახშირბადის შემცველობა გამოიყენა. ამ ნივთიერებათა შემცველობა დამოკიდებულია წნევაზე, შესაბამისად, წნევის გარკვევით მკვლევრებს ზომის განსაზღვრაც შეუძლიათ. აღმოჩნდა, რომ ანგრიტების ასტეროიდი უნდა ყოფილიყო ასტეროიდ ვესტას ზომის, რომლის დიამეტრიც 525 კილომეტრია. დედამიწის დიამეტრი ვესტასას 25-ჯერ აღემატება.

1tv.ge

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

58 Comments

  1. Fascinating blog! Is your theme custom made or did you download it from
    somewhere? A theme like yours with a few simple tweeks would really make my
    blog shine. Please let me know where you got your theme.
    Thanks a lot

  2. My coder is trying to persuade me to move to .net from PHP.

    I have always disliked the idea because of the expenses.

    But he’s tryiong none the less. I’ve been using Movable-type on several websites for
    about a year and am anxious about switching to another
    platform. I have heard fantastic things about blogengine.net.
    Is there a way I can import all my wordpress posts into it?
    Any help would be really appreciated!

  3. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could
    add to my blog that automatically tweet my newest
    twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience
    with something like this. Please let me know if you run into anything.
    I truly enjoy reading your blog and I look forward
    to your new updates.

  4. Wow, fantastic blog layout! How long have you been blogging for?
    you make blogging look easy. The overall look of your website
    is great, let alone the content!

  5. Wow! This blog looks exactly like my old one! It’s on a completely different topic but it has pretty much the same layout and design. Outstanding
    choice of colors!

  6. I do not know if it’s just me or if everybody else encountering issues with
    your website. It seems like some of the written text on your content are running off the screen. Can someone else
    please provide feedback and let me know if this is happening to them too?

    This might be a problem with my browser because I’ve had
    this happen before. Thank you

  7. For most up-to-date information you have to pay a visit world-wide-web and on the web I found this web site as a most excellent
    web page for latest updates.

  8. Does your blog have a contact page? I’m having a tough time
    locating it but, I’d like to send you an email. I’ve got some
    suggestions for your blog you might be interested in hearing.
    Either way, great website and I look forward to seeing it improve
    over time.

  9. Someone necessarily lend a hand to make significantly posts I’d
    state. That iss thee first time I frequented your website page and up to
    now? I surprised with the researh you made to create this particular post amazing.
    Fantastic job!
    스웨디시

  10. Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wished to
    say that I have really enjoyed surfing around your blog posts.

    After all I’ll be subscribing to your feed and I hope you write again soon!

  11. Magnificent items from you, man. I have understand your stuff previous to and
    you’re just too magnificent. I actually like what you’ve obtained here, really
    like what you’re saying and the best way through which you assert it.
    You make it entertaining and you still care for to stay
    it sensible. I can not wait to read much more from you.
    That is actually a tremendous website.

  12. Good blog you have got here.. It’s hard to find high quality writing
    like yours nowadays. I seriously appreciate people like you!
    Take care!!

  13. Howdy! Someone in my Myspace group shared this website
    with us so I came to check it out. I’m definitely enjoying the information. I’m bookmarking and
    will be tweeting this to my followers! Superb blog
    and fantastic design.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close