რელიგია | ისტორია

დავით აღმაშენებლის ოჯახის სისხლიანი ისტორია, რომელიც ბევრმა არ იცის

დავით აღმაშენებლის შვილთაშვილი და თამარ მეფის ბიძაშვილი, დემეტრე იგივე დემნა ბატონიშვილი. ის საკუთარმა ბიძამ მეფე გიორგი მესამემ კლდეკარის ციხეში გამოკეტა, თვალები დასთახარა და დაასაჭურისა, რის შემდეგაც ახალგაზრდა უფლისწულს დიდხანს აღარ უცოცხლია. რატომ დასაჯა საკუთარი ძმისშვილი ასე სასტიკად თამარ მეფის მამამ და რატომ დასრულდა დემნას სიცოცხლე ასე ტრაგიკულად? ამ კითხვებზე პასუხის გასაცემად ჩვენი ჟურნალისტი რამდენიმე ქართველ ისტორიკოსს გაესაუბრა.

უფლისწულ დემნას ტრაგიკული აღსასრულის გამომწვევი მიზეზები, შეიძლება ითქვას, რომ ჯერ კიდევ მის დაბადებამდე გაჩნდა. ისტორიული წყაროების თანახმად, დავით აღმაშენებლის ვაჟსა და დემნა ბატონიშვილის ბაბუას, მეფე დემეტრე პირველს, განსაკუთრებულად უყვარდა საკუთარი უმცროსი ვაჟი გიორგი, უფროს დავითს კი დიდად არ სწყალობდა. დავითმა კარგად იცოდა მისდამი მამის დამოკიდებულება და მიუხედავად იმისა, რომ სამეფო ტახტის კანონიერი მემკვიდრე იყო, ქვეყნის მეთაურის წოდების მოპოვებაზე მამის სიცოცხლეშივე დაიწყო ზრუნვა. დღეისათვის ზუსტი მიზეზი უცნობია, თუმცა ფაქტია, რომ დემეტრე პირველმა მეფობა დათმო და ბერად აღიკვეცა. ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი დავით მეხუთე ავიდა.

ისტორიკოსი ნუგზარ მოლაშვილი: „დავითი, რომ უღირსი პიროვნება ყოფილიყო ეს სადმე აუცილებლად აისახებოდა, არცერთი მემატიანე, მისი მოწინააღმდეგეც კი მის ცუდ თვისებებზე არ საუბრობს. რატომ გადაწყვიტა მან საკუთარი მამის ტახდიდან ჩამოგდება? თავისთავად ცხადია, რომ ამის მიზეზი ის ფაქტი გახლდათ, რომ მამა უპირატესობას ანიჭებდა უმცროს ვაჟს.“

გამეფებიდან 6 თვის შემდეგ დავითი გარდაიცვალა, არსებობს მოსაზრება, რომ მისი სიკვდილი ბუნებრივი არ ყოფილა და ის მოწამლეს. დავით მეხუთის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო გვირგვინი მის არასრულწლოვან ვაჟს დემნა იგივე დემეტრე ბატონიშვილს ეკუთვნოდა, მაგრამ შვილის გარდაცვალების შემდეგ, დემეტრე პირველი საერო ცხოვრებას დაუბრუნდა და პატარა დემნას ნაცვლად მეფის გვირგვინი სწორედ მან დაიდგა თავზე. დავით მეხუთის მსგავსად, გამეფებიდან მოკლე დროში გარდაიცვალა დემეტრე პირველიც, ამ დროისთვის დემნა ისევ არასრულწლოვანი იყო, საქართველოს მეფე კი ამჯერად დემეტრეს უმცროსი ვაჟი და თამარ მეფის მამა გიორგი მესამე გახდა.

ისტორიკოსი ვაჟა კიკნაძე: ფატია, რომ როდესაც დავითი გარდაიცვალა, დემეტრე მცირე ხნით დაბრუნდა ბერობიდან სამეფო ტახტზე, იმისათვის, რომ რაღაცა ლეგიტიმაცია მაინც მიეცა საკუთარი უმცროსი ვაჟის გამეფებას. სწორედ აქ ჩანს, რომ უკვე დაირღვა საყოველთაოდ მიღებული მემკვიდრეობის კანონი, იმიტომ, რომ მამა დაბრუნდა გამეფდა და მერე გაამეფა ტავისი უმცროსი ვაჟი, მაშინ როდესაც არის გარდაცვლილის ვაჟი. დავითს, რომ არ ყოლოდა მემკვიდრე კიდევ შესაძლებელი იყო, მაგრამ დემნა ხომ არსებობდა. მერე რა თუ უფლისწული მცირეწლოვანი იყო, რეგენტი დაინიშნებოდა.

 

52499fc31bd9a

ისტორიკოსი როსტომ ჩხეიძე: დემნა ბატონიშვილი საქართველოს ისტორიის ერთი ყველაზე ტრაგიკუი ფიგურაა საქართველოს ისტორიაში, ადამიანი, რომელსაც მემკვიდრეობით ეკუთვნოდა ტახტი, მაგრამ ბიძამ გიორგი მესამემ წაართვა ტახტი და სასტიკად გაუსწორდა. ამას მოყვა ძალიან დიდი ზნეობრივი რღვევა, იმიტომ, რომ ღვთით კურთხეული მეფე ვინც უნდა ყოფილიყო იმის ნაცვლად სხვა გამეფდა.

ისტორიკოსთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ დემნა ბატონიშვილი ტახტის მემკვიდრე არ იყო, რადგან ტახტის მემკვიდრე მეფის შვილია, იმ პერიოდში კი მეფის შვილი სწორედ გიორგი მესამე გახლდათ.

ისტორიკოსი ნუგზარ მოლაშვილი: ქართველი კაცის ბუნება ისეთია, რომ დაჩაგრულის მხარესაა თითქმის ყოველთვის, ემოციურადაც დემნა გასამეფებლად გვემეტება, მაგრამ კანონის მხრივ რომ შევხედოთ იურიდიული აპექტით, ტახტის მემკვიდრე გახლავთ მეფის შვილი, და რადგან ტახტზე ისევ დემეტრე დაბრუნდა, უნდა გამეფებულიყო მისი შვილი, გიორგი მესამე.

მეცნირთა განმარტებით, გიორგი მესამის გამეფებაზე ობიექტურად მსჯელობა რთულია, რადგან საქართველოს ისტორიის ეს მონაკვეთი სუბიქტურადაა აღწერილი როგორც ქართულ, ასევე სომხურ წყაროებში. ქართული წყაროები მეფე გიორგი მესამის გავლენითაა დაწერილი, სომხური კი საქართველოდან გიორგის მიერ განდევნილი დიდგავროვანი ქართველების მონაყოლზე დაყრდნობითაა შექმნილი. თუმცა საინტერესო მოსაზრება აქვს ისტორიკოს დავით მერკვილაძეს, რომელიც განმარტავს, რომ დემნა ბატონიშვილს სამეფო გვირგვინი მეორედაც წაართვეს.

ისტორიკოსი დავით მერკვილაძე: გიორგი მესამეს არ ყავდა ძე, ეს იმას ნიშნავს, რომ მას არ ყავდა ტახტის მემკვიდრე. ამ დროისათვის საქართველოში და არცერთ ქართულ სახემწიფოში არასდროს არ ყოფილა ისეთი შემთხვევა, როდესაც ქალი ადის ტახტზე. ყოფილა შემთხვევა, როდესაც დედა მცირეწლოვანი შვილის სახელით მართავდა სახელმწიფოს, ისიც დროებით მეფის სრულწლოვანებმადე, მაგრამ ქალი მეფე, ერთპიროვნული მონარქი, ასეთი ფაქტი არ იყო ცნობილი იმ პერიოდის არამხოლოდ საქართველოში, არამედ მთელს მის ახლომახლო სახელმწიფოებში. იმ დროს ეს გახლდათ ჯერ არ სმენილი ამბავი. ამიტომაც გიორგი მესამე კანონიერი მეფე, რომც ყოფილიყო ის მაინც ვალდებული იქნებოდა, რომ ტახტი დაეთმო საკუთარი ძმისწულისათვის.

გიორგი მესამის გამეფებიდან 20 წლის შემდეგ, უკვე სრულწლოვანმა 25 წელს მიღწეულმა დემნა ბატონიშვილმა მეფობის სურვილი გამოთქვა. გიორგი მესამე ტახტის დათმობას არ აპირებდა, ამიტომ ახალგაზრდა უფლისწული ქართველ დიდებულთა დიდ ნაწილთან ერთად ბიძას აუჯანყდა. შეთქმულებას სათავეში ჩაუდგა დემნას სიმამრი ამირსპასალარი ივანე ორბელი, უგვირგვინო უფლისწულის მხარეს 30 ათასზე მეტი მეომარი იყო. დემნა ბატონიშვილის აჯანყების მასშტაბურობას არ მალავს არც გიორგი მესამის მემატიანე.

ახალგაზრდა უფლისწულის მხარდამჭერთა სიმრავლეს ისტორიკოსები ორი ურთიერთგამომრიცხავი მიზეზით ხსნიან. პირველი ის რომ მეთორმეტე საუკუნის თანამედროვენი გიორგი მესამეს კანონიერ ხელმწიფედ არ მიიჩნევდნენ. მეორე მოსაზრების თანახმად კი ქართველი დიდებულები გიორგი მესამის წინააღმდეგ ილაშქრებდნენ იმიტომ, რომ მან ფეოდალების წილდაუდებელ მბრძანებლობას წერტილი დაუსვა.

ისტორიკოსი ვაჟა კიკნაძე: აშკარად დემნა გამოიყენეს უბრალოდ, როგორც ფარი, რომლის უკანაც სერიოზულმა ძალებმა მოიყარეს თავი და ეს არ იყო ქართული სახელმწიფოს სასიკეთოდ. მე დარწმუნებული ვარ დემნა მხოლოდ სათამაშო იქნებოდა მათ ხელში.

მოულოდნელმა ამბოხმა და აჯანყებულთა სიმრავლემ არ დააბნია გიორგი მესამე, ის 500 მხედრით პირველი მიიჭრა აჯანყებულთა ერთ-ერთ დაჯგუფებასთან. ბიძა-ძმიშვილის ბრძოლა რამდენიმე თვეს გაგრძელდა, ამ დროის განმავლობაში, დემნას მხარდამჭერთა ნაწილი გიორგი მესამის მხარეს გადავიდა. რამდენიმე ბრძოლის შემდეგ, დემნა თავის სიმამრთან და შემორჩენილ მომხრეებთან ერთად, ლორეს ციხეში გამაგრდა, რომელსაც გიორგი მესამემ ალყა შემოარტყა. ალყაში მოქცეული უფლისწული მიხვდა, რომ ბრძოლას აზრი არ ჰქონდა, ამიტომ ლორეს ციხიდან თავისი მომხრეებისგან მალულად გამოვიდა და გიორგი მესამეს პატიება და სიცოცხლის შენარჩუნება სთხოვა.

ამონარიდი ლევან სანიკიძის უქარქაშო ხმლებიდან: „ავად მოეპყრო გიორგი ძლეულ ძმისწულს. ერთ ხანს კლდეკარის ციხეში იყო ჩაკეტილი დემნა. მერე ჯალათები მიადგნენ. ერთმა თვალები დაუშრიტა, მეორემ ლაჯებში დანა დაადო და… დაასაჭურისა. დემნა ჭკუაზე შეცდა. დიდხანსაც აღარ უცოცხლია. გელათის სამეფო საგოდებელი არ აღირსეს და მცხეთას დაფლეს მისი ცხედარი.“

აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, გიორგი მესამემ დიდგვაროვნების ნაწილი სიკვდილით ნაწილი კი ქვეყნიდან განდევნით დასაჯა. განდევნილი დიდგვაროვნების ნაცვლად კი არცთუისე წარჩინებული გვარების წარმომადგენლები დააწინაურა. მეფის მრისხანება იმდენად ძლიერი იყო, რომ მან ქართულ მართმადიდებლურ ეკლესიას აჯანყების ყველა მონაწილე დააწყევლინა, რის სანაცვლოდაც შეუვალობა მისცა, ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ ეკლესია გადასახადებისგან თავისუფლდებოდა.

დემნა ბატონიშვილის ცხოვრებასა და ვეფხისტაოსანს შორის პარალელებს ავლებს ისტორიკოსი როსტომ ჩხეიძე, რომელიც ისტორიულ კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ ეს პოემა სწორედ დემნა ბატონიშვილის ტრაგიკული აჩრდილის შთაგონებით შეიქმნა.

ისტორიკოსი როსტომ ჩხეიძე: მაშინდელი რეალობა გადავიდა პოემის ფურცლებზე და გადავიდა ისე როგორც შეჰფერის ეპოსის კანონებს. ვეფხისტყაოსანი არ არის დოკუმენტური თხზულება, რომ ზუსტად თანმიმდევრულად ასახულიყო დემნა ბატონიშვილის ტრაგედია. როდესაც ვგულისხმობთ, აქ არის მინიშნება, იმაზე რომ დემნა ბატონიშვილი არის გარკვეული შთამაგონებელი ტარიელის სახისა და არ უნდა დავიწყოთ დეტალური მსგავსების ძებნა ტარიელისა და დემნა ბატონიშვილის ბიოგრაფიებს შორის.

როსტომ ჩხეიძისავე განმარტებით, დემნა ბატონიშვილის ტრაგიკული ისტორია, თამარ მეფის დიდებამ და მისმა წარმატებულმა მოღვაწეობამ დაჩრდილა, რის გამოც თანამედროვე საზოგადოების დიდმა ნაწილმა უგვირგვინო უფლისწულის სახელიც კი არ იცის.

წყარო literatura.mcvane.ge

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

107 Comments

  1. Hi! I just want to give you a huge thumbs up for the excellent information you’ve got right here on this post.

    I am coming back to your web site for more soon.

  2. Whats up this is kind of of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG
    editors or if you have to manually code with HTML.
    I’m starting a blog soon but have no coding skills so I wanted to get advice from someone with experience.
    Any help would be enormously appreciated!

    Also visit my web page: playboy2 kiosk download

  3. Hello there, You have done an excellent job. I’ll definitely digg it and personally suggest to my friends.
    I’m confident they’ll be benefited from this site.

    Feel free to visit my webpage :: 918kayaapk android;
    xe88sg.com,

  4. I’m very happy to discover this website. I wanted to
    thank you for ones time for this fantastic read!!
    I definitely liked every bit of it and I have you book-marked to look at new stuff in your site.

    My site :: slot love138

  5. My partner and I absolutely love your blog and find a lot of your post’s
    to be exactly what I’m looking for. Do you offer
    guest writers to write content for you personally?

    I wouldn’t mind producing a post or elaborating on a few of the subjects you write concerning here.
    Again, awesome blog!

    My web-site http://www.lubertsi.net

  6. I’ve been exploring for a bit for any high quality articles or blog posts
    on this kind of house . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this
    site. Reading this info So i’m happy to convey that I’ve a very just
    right uncanny feeling I found out just what I needed.
    I most definitely will make sure to don’t fail to remember this website and give it a look regularly.

    my webpage https://mpc-install.com

  7. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that
    automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping
    maybe you would have some experience with something like
    this. Please let me know if you run into anything.
    I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

    Review my web site … 163.30.42.16

  8. The very next time I read a blog, Hopefully it doesn’t fail me as much as this
    one. I mean, I know it was my choice to read through,
    but I genuinely thought you would have something helpful to talk about.
    All I hear is a bunch of whining about something you can fix
    if you were not too busy looking for attention.

    Stop by my blog … networking.drbarbara.pl

  9. Hi there! I know this is somewhat off topic but I was wondering if you knew where I could
    find a captcha plugin for my comment form? I’m using the same
    blog platform as yours and I’m having trouble finding one? Thanks a lot!

    Feel free to visit my homepage :: kebe.top

  10. Simply wish to say your article is as amazing.
    The clarity on your submit is just excellent and i could suppose you’re an expert in this subject.
    Well together with your permission allow me to snatch your RSS feed to stay updated with coming near near post.
    Thank you a million and please continue the enjoyable work.

    Also visit my homepage :: http://www.fles.hlc.edu.tw

  11. I am truly thankful to the holder of this website who has shared this fantastic paragraph at at this place.

    my blog post; Candra

  12. Great post. I used to be checking constantly
    this blog and I am inspired! Extremely helpful information specifically
    the final part 🙂 I take care of such information a lot.
    I was seeking this certain information for a long time.
    Thank you and good luck.

    my website :: https://kebe.top/

  13. I’ve been exploring for a little bit for any high quality articles
    or weblog posts on this kind of area . Exploring in Yahoo I eventually stumbled upon this web site.
    Reading this info So i am satisfied to express that I have an incredibly good uncanny feeling I
    found out exactly what I needed. I such a lot no doubt will make certain to don’t
    overlook this site and give it a look regularly.

    My webpage; kebe.top

  14. Howdy! This blog post could not be written much better!

    Looking at this article reminds me of my previous roommate!
    He continually kept talking about this. I am going to forward this information to him.
    Pretty sure he’ll have a very good read. Thanks for sharing!

    Feel free to surf to my website clubriders.men

  15. I very delighted to find this internet site on bing, just what I was searching for 😀 too saved to favorites.

    Visit my web site: Polly

  16. Greetings from Carolina! I’m bored to death at work so I decided to browse your site on my
    iphone during lunch break. I love the knowledge
    you present here and can’t wait to take a look when I get home.
    I’m surprised at how fast your blog loaded on my mobile ..
    I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, great site!

    Here is my web page; bbs.shishiedu.com

  17. I don’t even understand how I stopped up right here, but I assumed this post was good.
    I don’t understand who you are however definitely you are going to a famous blogger when you are not already.
    Cheers!

    Here is my web blog … shihan.com.ru

  18. I don’t even know the way I finished up here, but I believed this publish
    used to be good. I do not understand who you might be but definitely
    you’re going to a famous blogger if you happen to are
    not already. Cheers!

    Feel free to surf to my web blog – kebe.top

  19. Heya i am for the primary time here. I found this board and
    I find It truly helpful & it helped me out much.
    I hope to provide one thing again and aid others like
    you aided me.

    my web blog :: ky.sgz8.com

  20. I am really loving the theme/design of your web
    site. Do you ever run into any internet browser compatibility issues?
    A couple of my blog readers have complained about my website not working correctly in Explorer but looks great in Safari.
    Do you have any solutions to help fix this issue?

    Also visit my page – http://www.mufun.online

  21. Have you ever considered publishing an ebook or guest authoring on other websites?
    I have a blog based on the same information you discuss and would really like to
    have you share some stories/information. I
    know my readers would value your work. If you are even remotely
    interested, feel free to shoot me an e mail.

    Also visit my webpage … bbs.zhichiwangluo.com

  22. of course like your website however you need
    to take a look at the spelling on several of your posts.
    Several of them are rife with spelling issues and I to find it very troublesome
    to tell the reality however I will certainly come again again.

    my web site: kebe.top

  23. I am really enjoying the theme/design of your web site.
    Do you ever run into any browser compatibility issues?
    A number of my blog readers have complained about my website not operating correctly in Explorer but looks great in Opera.
    Do you have any advice to help fix this problem?

    Look at my web page: http://www.aniene.net

  24. I leave a response whenever I like a article on a
    site or if I have something to valuable to contribute to
    the conversation. Usually it’s a result of the fire communicated in the post I looked at.
    And after this post დავით აღმაშენებლის ოჯახის სისხლიანი ისტორია, რომელიც ბევრმა არ იცის – qronika.ge.
    I was actually moved enough to drop a thought
    😛 I actually do have a few questions for you if you don’t mind.
    Could it be just me or do a few of these responses appear like left by brain dead individuals?
    😛 And, if you are posting on additional places, I’d like to keep up with you.
    Could you list every one of your public pages like your Facebook page, twitter feed, or linkedin profile?

    my page – https://mpc-install.com/punbb-1.4.6/viewtopic.php?id=243859

  25. Thank you, I’ve recently been searching for information approximately this
    subject for a while and yours is the greatest I’ve came upon till now.
    However, what in regards to the bottom line? Are you certain in regards to the source?

    Here is my blog post: bbs.shishiedu.com

  26. I need to to thank you for this great read!! I absolutely enjoyed every little bit of it.
    I have got you saved as a favorite to look at new stuff you post?

    Also visit my web site: kebe.top

  27. Very nice post. I just stumbled upon your blog and wished
    to mention that I have truly loved browsing your weblog posts.
    In any case I will be subscribing on your feed and I hope you write again very
    soon!

    Feel free to visit my blog post :: mpc-install.com

  28. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything. I truly
    enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

    Here is my page … https://kebe.top

  29. I became honored to receive a call from a friend as he uncovered
    the important points shared on your own site. Going through your blog post is a real wonderful experience.
    Thanks again for thinking about readers just like me, and I wish you
    the best of success as being a professional in this discipline.

    Here is my web blog :: http://www.social-work.ipt.pw

  30. Very nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted
    to say that I’ve really enjoyed browsing your
    blog posts. In any case I’ll be subscribing to your rss feed and I
    hope you write again very soon!

    My homepage :: lovegamematch.com

  31. Wow, wonderful blog structure! How lengthy have you ever been blogging for?
    you made blogging glance easy. The full glance of your web site is great, let alone the content material!

    my web-site clubriders.men

  32. I’m still learning from you, as I’m trying to achieve my
    goals. I absolutely enjoy reading all that is written on your
    blog.Keep the information coming. I loved it!

    Here is my website … kebe.top

  33. What’s up, I would like to subscribe for this webpage to get newest updates, so where can i do it
    please help.

  34. Wonderful goods from you, man. I have understand your stuff
    previous to and you’re just too fantastic.
    I actually like what you’ve acquired here, really
    like what you’re stating and the way in which you say it.
    You make it entertaining and you still take care of to keep it wise.
    I can not wait to read much more from you. This is actually a great
    website.

    My page: Nuubu

  35. Do you mind if I quote a few of your articles as
    long as I provide credit and sources back to your
    site? My website is in the exact same niche
    as yours and my users would genuinely benefit from some of the information you
    present here. Please let me know if this okay with you.
    Appreciate it!

    Also visit my web page – Fulfillutrex Pills

  36. I don’t even know the way I ended up right here, however
    I believed this submit was once good. I do not know who you
    might be however definitely you’re going to a famous blogger for those
    who are not already 😉 Cheers!

    Feel free to visit my blog post: LiGenics Pills

  37. I like the helpful information you provide in your articles.
    I will bookmark your blog and check again here regularly.
    I’m quite sure I will learn many new stuff
    right here! Best of luck for the next!

    Here is my site – Quad Air Drone

  38. Hi! Would you mind if I share your blog with my zynga group?
    There’s a lot of people that I think would really appreciate your content.
    Please let me know. Cheers

  39. Hey there! This is my first visit to your blog! We are a collection of volunteers
    and starting a new project in a community in the same niche.
    Your blog provided us beneficial information to work on. You have done a wonderful job!

  40. Pingback: what is lazy keto
  41. Pingback: gay dating on line

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close