საზოგადოება

დავით ასათიანი: როგორ უნდა მოვაგვაროთ სამოქალაქო დავა სასამართლოს გარეშე

22 ნოემბერს თბილისში  ჩატარდა პირველი საერთაშორისო კონფერენცია მედიაციის საკითხებთან დაკავშირებით, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს:  უცხოელმა ექსპერტებმა, აკადემიურმა წრეებმა, მედიატორებმა და  ადვოკატთა ასოციაციის წარმომადგენლებმა.  „POSTALIONI.COM“-ი  კონფერენციის მონაწილეს, ადვოკატთა ასოციაციის საერთაშიროსო მდივანს, დავით ასათიანს ესაუბრა.

 დავით ასათიანი:

_ ღონისძიების ინიციატორები გახლდნენ  საქართველოში ევროკავშირისა და  გაეროს წარმომადგენლობები, რომლებიც მჭიდროდ თანამშრომლობენ ადვოკატთა და მედიატორთა ასოციაციებთან. სწორედ ამიტომ, ადვოკატთა ასოციაცია აქტიურად მონაწილეობდა ამ ღონისძიებაში. ცხადია, ჩვენ  მხარს ვუჭერთ საქართველოში დავების ალტერნატიული მექანიზმის გადაწყვეტის, ანუ  მედიაციის პროექტს. მედიაცია ძალიან კარგი საშუალებაა მხარეთა შორის სამოქალაქო დავების მოგვარების დროს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში უკვე გვაქვს საკანონმდებლო დანაწესები მედიაციის გამოყენების შესაძლებლობასთან დაკავშირებით. აქედან გამომდინარე, მედიაციის პოპულარიზაცია ძალიან მნიშვნელოვანია.

15134754_1166350196746308_271532903490136595_n

პირველი საერთაშორიო კონფერენცია ძალზედ წარმომადგენლობითი იყო. როგორც იცით, მას ასევე აესწრებოდა ადვოკატთა ასოციაციის დელეგაცია. ადვოკატთა ასოციაციის თავმჯდომარემ თავის მისასალმებელ  სიტყვაში ხაზი გაუსვა  ადვოკატთა კორპუსის ჩართულობის მნიშვნელობას  მედიაციის განვითარების საკითხში. ადვოკატი არის კლიენტის სანდო, კვალიფიციური და ნეიტრალური მრჩეველი, ამიტომ ის ყველა შემთხვევაში უნდა მონაწილეობდეს მედიაციის პროცესებში. მიგვაჩნია, რომ ყველა სამოქალაქო სამართალწარმოებით დაინტერესებული ადოკატისათვის გასაგები უნდა გახდეს ადვოკატის როლის  მნიშვნელობა მედიაციაში_  სწორედ ეს არის ჩვენი მიზანი.

   _ მედიაციის პროცესში ადვოკატების ჩართულობის ფაქტები უკვე არსებობს?

_ მედიაციის პროცესი პილოტური რეჟიმით მიმდინარეობს თბილისის საქალაქო სასამართლოში. დაახლოებით 60-მდე  საქმე განიხილა მედიატორების მეშვეობით, რომელთა დაახლოებით 45% წარმატებით, ანუ მხარეთა შეთანხმებით დასრულდა, რაც ძალიან სასიხარულოა.

მოგეხსენებათ, მოსამართლეების განრიგი ძალიან დატვირთულია. ისინი ვერ ასწრებენ საქმეთა განხილვას და აქედან გამომდინარე, პროცესები ჭიანურდება. მედიაცია იძლევა სასამართლოების  საქმეთაგან განტვირთვის  საშუალებას. ეს არის კარგი მექანიზმი იმისათვის, რომ ეფექტურად და დროულად დასრულდეს კონკრეტული დავები. მედიატორი არაა მოსამართლე, არც ადვოკატი, ის გახლავთ სპეციალური უნარ-ჩვევების მქონე, ნეიტრალური ადამიანი, რომელიც   არ იღებს რაიმე   სახის გადაწყვეტილებას. ის მხოლოდ  ეხმარება მხარეებს, მათი ინტერესების გათვალისწინებით, დავის დროს მიაღწიონ შეთანხმებას.

_ ამგვარი შეთანხმებით დასრულებული დავა კანონიერია?

_ რა თქმა უნდა. მედიატორები საქმეში ერთვებიან მაშინ, როდესაც სასამართლოს მიღებული აქვს სარჩელი. კანონმდებლობით დასაშვებია, რომ სასამართლომ, საქმე სავალდებულო წესით გადასცეს მედიაციას, რაც ნიშნავს იმას, რომ, შესაძლოა სამეზობლო, საოჯახო და  სამემკვიდრეო ხასიათის სასამართლო დავებმა გადაინაცვლოს მედიაციაში. დავის შეთანხმებით დასრულების შემთხვევაში ხდება მხარეების მორიგების დამტკიცება უკვე სასამართლოს  მიერ თავისი განჩინებით, რომელიც უკვე აღსრულებადი აქტია და სავალდებულოა  მხარეთათვის.

_  აქვთ  თუ არა მხარეებს შესაძლებლობა, მოითხოვონ საქმის  მედიაციის სამსახურისათვის გადაეცემა?

_ დიახ, ეს დამოკიდებულია მხარეთა ნებაზე, რადგან  პროცედურა დაფუძნებულია მათ აქტიურ ჩართულობაზე.  თუ მხარეს არ სურს მედიაციის მიერ საქმის განხილვა, მას შეუძლია, დააბრუნოს ის სასამართლოში. ზოგჯერ, სასამართლოში მცირე დავის საქმეც კი 2 წლის განმავლობაში მიმდინარეობს, მიუხედავად  იმისა, რომ ორივე მხარის ინტერესებში შედის საქმის დროული დასრულება. ასეთ შემთხვევაში, მედიაცია  შესანიშნავი გამოსავალია, იმისთვის, რომ  ეფექტურად, დროულად,  ნაკლები ემოციების, ხარჯებისა და ლოდინის სანაცვლოდ მოხდეს დავის გადაწყვეტა.

 _ ვინ უნდა იყოს მათ საქმეში მედიატორი, ესეც მხარეებმა უნდა გადაწყვიტონ? რამდენად კომპეტენტურია მედიაციის სამსახური დავის გადაწყვეტის პროცესებში?

_  ჩვენ უკვე გვყავს აკრედიტირებული, დატრენინგებული 15 მედიატორი, რომელთა უმრავლესობაც ადვოკატია, თუმცა ასევე გვყავს რამდენიმე მედიატორი, რომელიც ფსიქოლოგია. მედიატორობა შეუძლია  ნებისმიერი პროფესიის ადამიანს.  არსებობს ფაქტები, როდესაც საოჯახო დავაში იურისტი და ფსიქოლოგი ერთდროულად ძალზედ ეფექტურად მუშაობენ. რომელმა მედიატორმა უნდა გადაწყვიტოს ესა თუ ის დავა, ამას განსაზღვრავს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მედიაციის ცენტრი. მხარეებს კი აქვთ უფლება, პირადი ინტერესიდან გამომდინარე, აიცილონ ესა თუ ის მედიატორი, მოითხოვონ სხვა, ან ორი მედიატორი და ა.შ. ვიმეორებ, ეს არის პროცესი, რომელიც დაფუძნებულია მხარეების ნება-სურვილზე.

 _ მედიაციის სამსახურის ერთადერთი დანიშნულება სასამართლოში პროცესების გაჭიანურების თავიდან აცილებაა?

_ ეს გახლავთ სოციალური პროექტი. კონფლიქტები არის საზოგადოებრივი ყოფის განუყოფელი ნაწილი და ის თავს იჩენს ნებისმიერი სახის ურთიერთობაში, იქნება ეს  ბიზნეს ურთიერთობა, პირადი თუ სხვა სახის ურთიერთობები. შესაბამისად, მედიაცია, ანუ მხარეთა შეთანხმებით დავის გადაწყვეტა არის ეფექტური და პოზიტიური გზა, საზოგადოებაში  კონფრონტაციული ფონის შემცირებისა. მოქალაქეს ეძლევა შესაძლებლობა, მეზობელთან თუ ოჯახში კონფლიქტის დროს ურთიერთმოლაპარაკებით მოაგვაროს დავა. მედიაციის მიერ დავის წარმატებით დასრულება ხელს შეუწყობს საზოგადოებრივ თანხმობას, მხარეთა სამომავმო ურთიერთობებს, რაც თავის მხრივ, გამოიწვევს  კონფლიქტების რაოდენობის საგრძნობლად შემცირებას.

11150379_970073206366431_6347281296822745808_n

 _ ბატონო დავით, მედიატორთა მიერ დავის მოგვარების წესები რით გასხვავდება მოსამართლეთა წესებისგან?

_ სასამართლოში არსებობს სასამართლო მორიგების ინსტიტუტი, რაც გულისხმობს, მოსამართლის  მიერ  მხარეებს მორიგებისაკენ მოწოდებას, რისთვისაც  ის იღებს გარკვეულ ზომებს. მოსამართლეს არ აქვს დიდი დრო, მორიგების და შეთანხმების პროცესის საწარმოებლად. მან გადაწყვეტილება სწრაფად უნდა მიიღოს, ვინაიდან სხდომების ხშირად ჩატარების საშუალება არ აქვს.  მედიატორის კომპტენციაში კი არ შედის რაიმე სახის  გადწყვეტილების მიღება. ის არის ნეიტრალური ადამიანი, აქვს  მოსამართლესთან შედარებით  მეტი დრო და  შესაძლებლობა,  რომ ხშირად შეხვდეს მხარეებს და შეეცადოს,  კონკრეტული ინტერესებიდან გამომდინარე, მიაღწიოს მათ შორის შეთანხმებას. მნიშვნელოვანია ისიც,  რომ სასამართლო პროცესები საჯაროა და ყველაფერი ცნობილი ხდება,  მედიაციის პროცესი კი სრულიად კონფიდენციალურია. ის, რაც მედიაციის პროცესში იქნება ნათქვამი, არის  საიდუმლო და მისი გამოყენება  სასამართლოზეც არ შეიძლება, თუ საქმე კვლავ სასამართლოში დაბრუნდა. როგორც გითხარით, 60-მდე დავა გადაწყდა მედიაციის ჩართულობით და აქედან, 45% შეთანხმებით დასრულდა _ მხარეები დაბრუნდნენ სასამართლოში მორიგების აქტით.

_ როგორ დავებს არ მიცემს სასამართლო უფლებას, რომ ის მედიაციით გადაწყდეს?

_ ყველა სამოქალაქო, კერძო დავა შესაძლებელია გადაეცეს მედიაციას, თუ ეს  მოსარჩელისა და მოპასუხის სურვილია.  სასამართლო ამის წინააღმდეგი არ იქნება არც ერთ შემთხვევაში. ეს არის მხარეთა ნებაზე დაფუძნებული პროცედურა.

საერთო სამართლის ქვეყნებში მედიაციით სამოქალაქო დავების გადაწყვეტა აპრობირებული პრაქტიკაა, რადგან  იურიდიული დახმარება ძვირი, რთული და  გრძელვადიანია. ამ ქვეყნებში ურთიერთშეთანხმების კულტურა მაღალია, ამიტომ  მხარეებს უფრო  ეფექტურად მიაჩნიათ მედიაციის სამსახურის გამოყენება, თანაც ამ გზით ზოგავენ თანხებს. ისინი მაქსიმალურად ცდილობენ, რომ შეთანხმებას მიაღწიონ. მაგალითად, აშშ-სა და ინგლისში, სამოქალაქო დავების დაახლოებით 80 %-ს  მედიაციით აგვარებენ. ამ ქვეყნებში აღნიშნულმა  ინსტიტუტმა მეოცე საუკუნის ბოლოს დაიწყო განვითარება და დღეს სასურველი შედეგი აქვთ.

 _ მოდით, მედიაციაში ადვოკატის ჩართულობაზეც ვისაუბროთ. იმის გარდა, რომ მას  შეუძლია იყოს მედიატორი, კიდევ რა შესაძლებლობები აქვს? მედიაციის დროს, მხარეებს ადვოკატები არ სჭირდებათ?

_ როგორც უკვე აღვნიშნე, ადვოკატის როლი მედიაციიის პროცესში ძალიან მნიშვნელოვანია. ცხადია, მხარეს შეუძლია, ჰყავდეს ადვოკატი. სანდო და კვალიფიციური მრჩეველის ყოლის უფლება არის სამართლიანი სასამართლოს უფლების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი, შესაბამისად, მედიაციაში, როგორც სასამართლო შემათანხმებელ პროცედურაში, მხარეები აუცილებლად მონაწილეობენ ადვოკატის მეშვეობით. ადვოკატები აძლევენ მათ შესაბამის რჩევებს, ისინი ადგენენ შეთანხმებას თუ, რა თქმა უნდა, ის იქნება მიღწეული  და ა.შ.

10433886_791615927545494_3504436491307972282_n

_ ზოგიერთის აზრით,  ეს პროცესი გამოიწვევს ადვოკატების საქმეებისა და, შესაბამისად,  მათი შემოსავლების შემცირებას. ეს სიმართლეა?

_  ეს ასე არ არის. პირველი – ყველა ადვოკატის ანაზღაურება უნდა იყოს სამართლიანი და კლიენტის ინტერესებზე ორიენტირებული, რაც ადვოკატებს გაცნობიერებული გვაქვს.  მეორე _   ხშირად ადვოკატების მიერ ნაწარმოები საქმეები, სასამართლოში ჭიანურდება  წელიწადზე მეტხანს. ამ პერიოდის განმავლობაში კი მას შეუძლია, უფრო მეტ და ერთდროულად რამდენიმე მედიაციაში მიიღოს მონაწილეობა და დააბალანსოს თავისი შემოსავლები. ასე, რომ ეს ძალიან მნიშვნელოვანი და ეფექტური ღონისძიებაა,  როგორც მხარეებისათვის, ასევე  საქმეში ჩართული თითოეული მონაწილისათვის.

 _ როგორ უნდა გახდეს პიროვნება მედიატორი?

_ არსებობს ქვეყნები, სადაც მხოლოდ ადვოკატები ხდებიან მედიატორები. ამ საკითხის მიმართ ჩვენ გვაქვს ლიბერალური მიდგომა, ამიტომ ყველა პროფესიის წარმომადგენლისთვის კარი ღიაა. არსებობს სპეციალური კურსები, რომელსაც  უზრუნველყოფს სასამართლო, მედიატორთა ასოციაცია. გაეროსა და ევროკავშირის პროექტის მეშვეობით, მსურველთათვის ტარდება ტრენინგი. მალე მივიღებთ მედიაციის შესახებ ცალკე კანონს. ამჟამად ის მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსშია აღნიშნული. ამაზე ჩვენც ვმუშაობთ იუსტიციის სამინისტროსთან ერთად და იმედი გვაქვს, ეს კანონი უკეთ დაარეგულირებს მედიაციის პროცესებს _ მედიატორის ლიცენზიების მინიჭებას, ტრენინგების გავლას და ა.შ. დაგეგმილია მედიატორთა რიცხვის გაზრდა.

_ თქვენი როლი რა იყო იმ კონფერენციაში?

_ ჩვენ ვიყავით მოდერატორები და გვქონდა პრეზენტაციები. წარმოვადგინეთ  როგორი უნდა იყოს ადვოკატის როლი მედიაციაში და ჩვენი ხედვები ამ საკითხთან დაკავშირებით. მრავალი უცხოელი ექსპერტი ესწრებოდა კონფერენციას.მათ  გაგვიზიარეს თავიანთი მოსაზრებები და გამოცდილებები. გაგვაცნეს, თუ როგორ ხდება ეს პროცესები სლოვენიაში, საბერძნეთში, იტალიაში,  ინგლისსა და აშშ-ში.  ვფიქრობთ, რომ მედიაცია მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯი იქნება ქართული მართმსაჯულების განვითარებისთვის.

რაც შეეხება საზოგადოების ნდობის კოეფიციენტს მედიაციის სამსახურის მიმართ, ეს აუცილებლად  იქნება  ძალიან მაღალი, რადგან  თავად საზოგადოებას და მხარებს აქვთ შესაძლებლობა გადაწყვეტილების მიღებისა. სასამართლო გადაწყვეტილების უარყოფითი მხარე ის გახლავთ, რომ, რაც უნდა სამართლიანი და კანონიერი იყოს გადაწყვეტილება მეორე მხარე ყოველთვის უკმაყოფილო რჩება. მედიაციით დავის გადაწყვეტის დროს კი ორივე მხარე კმაყოფილია, თუ შეთანხმება მოხდა. ამიტომ ჩვენ უნდა შევეცადოთ, მაქსიმალურად ეფექტური გავხადოთ ეს პროცესები, რისთვისაც ადვოკატები მზად ვართ.

 

წყარო postalioni.com

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

მსგავსი სიახლეები

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button
Close