(სიტყვებში ზედმეტი ხმოვნების ხმარების შესახებ)

1.  როგორც ზეპირ, ისე წერით მეტყველებაში ზოგიერთი ჩვენგანი სიტყვა რამდენიმეს ნაცვლად ხმარობს რამოდენიმეს. საიდან გაჩნდა ეს , ან რატომ არ უნდა ვიხმაროთ იგი?

ძველ ქართულში რამდენის ნაცვლად გვქონდა რაოდენი. დროთა განმვლობაში ეს  ხმოვანი -დ გადაიქცა (როგორც ეს გვაქვს რამდენიმე სახელში: ნიგოზი – ნიგვზის, მინდორი – მინდვრის, ნიორი – ნივრის და მისთ.), ე.ი. რაოდენი > რავდენი;  შემდეგ კი შეცვალა -მ და მივიღეთ დღევანდელი კითხვითი რიცხვითი სახელი რამდენი, -მე ნაწილაკის დართვით კი – რამდენიმე.

მაშასადამე, ვინაიდან სიტყვა რამდენში მ თვითონ არის ხმოვნისაგან მიღებული, ამიტომ ახალი -ს დართვა ზედმეტი ხდება და ერთადერთ სწორ ფორმად გვექნება მხოლოდ და მხოლოდ რამდენი. გაუგებარია, რატომ უნდა იწვევდეს ამ სიტყვის ბოლოში ნაწილაკების მექანიკური დართვით ხმოვნის გაჩენას: სიტყვა რამდენზე ნაწილაკების დართვის შედეგად უნდა მივიღოთ: რამდენიმე, რამდენიღაც, რამდენჯერმე (და არა: რამოდენიმე, რამოდენიმეჯერ).

2.  მეორე მაგალითი ხმოვნის ჭარბი ხმარების არის ზმნა წარმოჩნდა. ამ ზმნას უკანასნელ ხანში არცთუ  იშვიათად ხმარობენ ხმოვნის ჩართვით, ასე: წარმოჩინდა (ან წარმოჩინდება).

დაუკვირდეთ წარმოჩნდა ზმნას. იგი შედგება ზმნისწინისაგან (წარმო-) და თვით ზმნური ფუძისაგან. როგორც შევცვლით ზმნისწინს, მივიღებთ ასეთ ფორმებს: გაჩნდა (გაჩნდება),გამოჩნდა (გამოჩნდება), აღმოჩნდა (აღმოჩნდება) და სხვა.როგორც ვხედავთ, ამ ზმნის არც ერთ მოყვანილ ფორმაში არა გვაქვს ხმოვანი ი, ე.ი. მისი ხმარება (რომელიც წარჩინება, წარჩინებული ფორმების გავლენა უნდა იყოს) გაუმართლებელია ამავე ზმნის ფორმებშიც: შეუძლებელია მისი გაჩენა დაკავშირებული იყოს ერთ რომელიმე ზმნისწინის (ამ შემთხვევაში  წარმო- ზმინისწინის) დართვასთან.

მაშასადამე, უნდა ვთქვათ და ვწეროთ მხოლოდ ასე:

1. რამდენიმე 

2.წარმოჩნდა, წარმოჩნდეს, წამოჩნდება და მისთ.

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

Загрузка...