სწორედ ამ წუთებში, მზეზე ტრადიციული, ძალადობრივი ამოფრქვევები მიმდინარეობს, რასაც შესწევს უნარი, გაანადგუროს ის ტექნოლოგიები, რომლებზეც ჩვენ ასე ძალიან ვართ დამოკიდებულნი. როგორც ახალი კვლევა აჩვენებს, ამოფრქვევათა ამ ნაკადების პროგნოზირება იმაზე გაცილებით რთულია, ვიდრე მეცნიერები თავდაპირველად ფიქრობდნენ. 

ახალი აღმოჩენების შედეგად ირკვევა, რომ მზის კორონიდან ამოტყორცნილი მასა დედამიწის ატმოსფეროს უფრო დაცემინებასავით ატყდება თავს, ვიდრე ბუშტის მსგავსი სტრუტქურის ნაკადის სახით. აღმოჩნდა, რომ ღრუბლის მსგავს ამოფრქვევებზე ასევე ძლიერ გავლენას ახდენს ვარსკვლავური ქარი, რამაც მკვლევრებს კოსმოსური ამინდის პროგნოზირების გადაკეთება აიძულა.

„ამ დრომდე მიგვაჩნდა, რომ კორონალური მასის გამონატყორცნები სივრცეში ბუშტების მსგავსად მოძრაობდნენ და ძალებს ერთი ობიექტის სახით ეპასუხებოდნენ“, — ამბობს მეთიუ ოუენსი, კვლევის უფროსი ავტორი რიდინგის უნივერსიტეტიდან.

„აღმოვაჩინეთ, რომ ისინი უფრო განვრცობადი მტვრის ღრუბლები ან „დაცემინებაა“ და შედგება პლაზმის ინდივიდუალური გროვებისგან, რომელთაგან ყველას საკუთარი ფუნქცია აქვს“.

კორონალური მასის გამონატყორცნების სიჩქარე მზის სისტემაში 2000 კმ/წმ სიჩქარეს აღწევს და წარმოადგენს მაგნიტური ნაკადისა და დამუხტული გაზის უმძლავრეს აფეთქებებს, რომლებიც მზის ზედაპირის აქტიური ლაქებიდან ამოიფრქვევა.

მზის აქტივობის პიკში, მსგავსი მოვლენა შესაძლოა ყოველ რამდენიმე საათში მოხდეს და ის დედამიწამდე 1-3 დღეში აღწევს. ისინი ექსტრემალური კოსმოსური ამინდის წარმმართველი ძალებია და იწვევენ გეომაგნიტურ შტორმებს, რომელთაც შეუძლია გადაწვას დედამიწის ელექტროსისტემა, მწყობრიდან გამოიყვანოს საკომუნიკაციო ქსელი, მისი რადიაცია კი კოსმოსში მყოფ ასტრონავტებში კიბოს რისკებს ზრდის.

თუ ეს ყველაფერი არც ისე შემზარავად გეჩვენათ, გეტყვით, რომ ერთ-ერთი წინა კვლევის პროგნოზის თანახმად, საუკუნის შუაში მზის მაგნიტური აქტივობა დედამიწას უფრო მოწყვლადს გახდის ამ ძალადობრივი ვარსკვლავური მოვლენების მიმართ.

ყოველივე ამის გათვალისწინებით, საჭიროა დიდი ხნით ადრე დავიწყოთ მომზადება, რათა გადავურჩეთ განადგურებას. მაგრამ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ კორონალური მასის გამოტყორცნა ხშირად მოხდება, მეცნიერებს ჯერ კიდევ უჭირთ იმის განსაზღვრა, თუ როდის დაეჯახება დედამიწის ატმოსფეროს ეს ზებგერითი ამოფრქვევები.

ახალი აღმოჩენების მიხედვით კი ირკვევა, რომ სავარაუდოდ ძალიან ვცდებოდით ამ მექანიზმის მოქმედების პრინციპების შეფასებაში.

კორონალური მასის გამონატყორცნებზე დაკვირვებისას, მეცნიერები დარწმუნდნენ, რომ საქმე ჰქონდათ ორგანიზებულ, ბუშტის მსგავს სტრუქტურასთან. თუმცა, კოსმოსში მათ მოძრაობაზე უფრო დეტალურად დაკვირვებისას, მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ დედამიწასთან მოახლოებისას, კორონალური მასის გამონატყორცნები უფრო ფართოვდებოდა და ქაოტური ხდებოდა.

პირველად ისტორიაში, ჯგუფმა დეტალური ხედი მიიღო, თუ როგორ მოძრაობს კოსმოსში კორონალური მასის გამონატყორცნები და როგორ ურთიერთქმედებს ისინი მზის ქარებთან. მზის ერთ-ერთი ასეთი ამოფრქვევისას, მკვლევრებმა მისი რადიუსი გაზომეს; აღმოჩნდა, რომ პლაზმის გროვები სტრუქტურის შიგნით უკიდურესად სწრაფად ფართოვდება.

ეს კი იმაზე მიუთითებს, რომ მასთან ურთიერთქმედი გარე ძალები, კორონალური მასის გამონატყორცნების მხოლოდ გარკვეული ნაწილზე ახდენს ზემოქმედებას და არა მთლიანზე.

ამ გაფართოებადი მაგნიტური ძალების შესუსტება სრულდება უწესრიგო, ღრუბლის მსგავსი სტრუქტურის წარმოქმნით, რომელიც „დაცემინებას“ უფრო წააგავს, ვიდრე ბუშტების დარტყმას. გარდა ამისა, დიდი ალბათობით, ეს ამოფრქვევები უფრო ახლოსაა დაკავშირებული ვარსკვლავურ ქარებთან, ვიდრე აქამდე მიიჩნეოდა. ეს კი მათ პროგნოზირებას უფრო რთულს ხდის.

„ეს იმას ნიშნავს, რომ მზის ქარებში გავლა კორონალური მასის გამონატყორცნების ფორმისა და მოძრაობის პროგნოზირებას უკიდურესად რთულს ხდის“, — ამობოს ოუენსი.

„აქედან გამომდინარე, თუ გვსურს, რომ მზის ამოფრქვევებისგან თავი დავიცვათ, გვესაჭიროება უფრო უკეთესად შევისწავლოთ მზის ქარები“.

კვლევა ჟურნალ Scientific Reports-ში გამოქვეყნდა

1tv.ge

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები