“ევროპის ტერიტორიაზე, მდინარეში არსებულ ერთადერთ კუნძულზე დავიბადე”
მსახიობ ზურაბ ანთელავას ცხოვრება, ბავშვობიდან მოყოლებული, საინტერესო წიგნის სიუჟეტივით ვითარდება. ბატონი ზურას შესახებ პატარა წიგნის გამოცემას ესპანელი ავტორი – მარიანო აპირებს… რომანტიკულ კუნძულზე დაბადებულმა მსახიობმა თავისი ცხოვრების შესახებ ბევრი საინტერესო დეტალი გაგვანდო…

რომანტიკული კუნძული, რაინდების გარემოცვა და ოჯახური ტრაგედია
-შეიძლება, რთული, მაგრამ ბედნიერი ბავშვობა მქონდა: ძალიან რომანტიკულ ადგილას -ევროპის ტერიტორიაზე, მდინარეში არსებულ ერთადერთ კუნძულზე -სოფელ შამგონაში (ზუგდიდის რაიონი) დავიბადე. ჩემი მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ. 4 თვემდე ბაბუასა და მამასთან ვიზრდებოდი. წლისა და 4 თვის ვიყავი, როცა მამიდამ თბილისში წამომიყვანა. მისი გაზრდილი ვარ. აქ ძალიან კარგ გარემოში ვიზრდებოდი. იმ თბილისს მოვუსწარი, როცა დედაქალაქში ნამდვილი ვაჟკაცები იყვნენ. ძალიან კარგი ადამიანების გარემოცვაში ვყალიბდებოდი პიროვნებად, განსხვავებული ხედვით… ძველი მეგობრები, კარგი ვაჟკაცი ბიჭები თმას ინსტრუმენტულ მუსიკალურ ქარხანასთან არსებულ სადალაქოში იკრეჭდნენ. იქ მომუშავე შაქრო ძია ყველას ეუბნებოდა: ზურიკო რომ მორჩება, მერე მოდითო. 5-6 წლის ბავშვს დიდ პატივს მცემდნენ, რადგან მათ წრეში ვტრიალებდი. ვარჯიშისას მხრებზე შემისვამდნენ ხოლმე და თბილისის ზღვისკენ სირბილით ადიოდნენ…
-მშობლებთან აღარ ურთიერთობდით?
-როგორ არა! შამგონაში ყოველ წელს ჩავდიოდი. შემდეგ მამამ სხვა ოჯახი შექნა (გალის რაიონში -სოფელ თაგილონში). სოხუმის დაცემის მერე, აფხაზებმა მამაჩემი, ჩემს სიძესთან ერთად, ბავშვების თანდასწრებით, სახლში ჩაცხრილეს. დიდი ტრაგედია მოხდა. მამა სახლ-კარის დაცვას შეეწირა… ბავ­შვობაში, სამეგრელოში რომ ჩავდიოდი, მეგრულ კილოს ისე “ვიღებდი”, რომ თბილისში დაბრუნებულს აქაურობასთან ადაპტირება მჭირდებოდა. ჩემმა შვილებმა მეგრული არ იციან, რადგან ორივე თელაველია: აფხაზეთის ომმა, საზღვრისპირა სოფლებში დაყაჩაღებებმა, არეულობამ ის განაპირობა, რომ ჩემი შვილების იმ მიწასთან და ნათესაურ კავშირთან შერწყმა არ მოხდა, საიდანაც მე მოვდივარ…

“მოშვებული ჭანჭიკი” და იღბლიანი გზა თელავისკენ

-“ნახალოვკაში”, მე-14 სკოლაში ვსწავლობდი. შემდეგ მამიდამ კიროვის ქარხნიდან დიღმის მასივში ბინა მიიღო და საცხოვრებლად იქ გადავედით. შემდეგ ცურვაზე სიარული დავიწყე. ბრწყინვალე სპორტსმენებთან ვურთიერთობდი. მოკლედ, ცურვაში კარგი მომავალი მქონდა… მერვე კლასში ვიყავი, როცა შემთხვევით, “პიონერთა სასახლეში” მხატვრული კითხვის წრეში, მხატვრული კითხვის ოსტატთან და საოცარ პედაგოგთან -ქალბატონ ცირა ქიტიაშვილთან მოვხვდი. როგორც ბატონი კახი კავსაძე ამბობს ხოლმე, “ჭანჭიკი მომეშვა” და სხვა მხარიდან “მოეჭირა”. ეს “სხვა მხარე” თეატრალური სფერო გახლდათ. ოლიმპიადებზე გამოვდიოდი. ჩემ მიერ წაკითხული გიორგი ლეონიძის ლექსები “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საბავშვო რედაქციის “ოქროს ფონდშია” შესული… მერე ის “მეიღბლა”, რომ 1971 წელს, თეატრალური ინსტიტუტის მისაღებ გამოცდებზე დიდ მაესტროსთან -მიხეილ თუმანიშვილთან მოვხვდი. იმ ჯგუფში ვსწავლობდი, რომელმაც მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის თეატრი დააარსა. ესეც იღბალი იყო: ჩემი პედაგოგები უნიჭიერესი ადამიანები: გურამ საღარაძე, ზინაიდა კვერენჩხილაძე, გივი სარჩიმელიძე, ნუგზარ ლორთქიფანიძე და წარმოიდგინეთ, მიხეილ თუმანიშვილი იყვნენ! აწ განსვენებული ბატონი ნუგზარ ლორთქიფანიძე ჩვენთვის დიდი ტკივილი და დანაკარგია. ის მამასავით მედგა გვერდში, მან დამაყენა ფეხზე: 1975 წელს, როცა სწავლა დავასრულე, ბატონი ნუგზარი თელავში წავიდა და მეც შემომთავაზა, გავყოლოდი. გავყევი. ჩვენი ჯგუფის ძირითადმა ნაწილმა მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის თეატრის დაარსებას ჩაუყარა საფუძველი, სამნი (მე, ვანო იანტბელიძე, ნინო მამულაიშვილი) კი, ნუგზარ ლორთქიფანიძის ხელმძღვანელობით, თელავში ჩავედით. მაშინ 21 წლის ვიყავი. 22 წლისა უკვე სახელმწიფო პრემიაზე წარმადგინეს, 24 წლის ასაკში კი “რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის” წოდება მივიღე. ეს ყველაფერი ბატონი ნუგზარის დამსახურებაა. თელავის თეატრიდან მისი წასვლის შემდეგ, ბატონი ნუკრი ქანთარია მოვიდა. ესეც “მეიღბლა”. თელავის თეატრის “ოქროს ხანა” სწორედ იმ პერიოდში დაიწყო. თეატრის სცენაზე რეზო ინანიშვილის მობრძანება ბატონი ნუკრის დამსახურება გახლდათ. სხვათა შორის, სპექტაკლში -“ჩემი წყალჭალის ხმები” მონაწილეობის გამო მივიღე სახელმწიფო პრემია. პირველი დრამატული მსახიობი ვარ, რომელმაც ეს პრემია მიიღო.

დასავლური დარბაისლობა და კახური პირდაპირობა

-კახეთში ცხოვრება სასწაული იყო! თავისთავად, კურიოზები ახლდა. თბილისში კი გავიზარდე, მაგრამ დასავლური მორიდება, თავდაჭერილობა გამომყვა. ერთხელ ნაფარეულში გასვლითი სპექტაკლი გვქონდა (დღისით -სკოლის მოსწავლეებისთვის, საღამოს -უფროსებისთვის). სპექტაკლის შემდეგ, ახალგაზრდები (შემოქმედებითი ჯგუფი) ერთ-ერთის ახლობელს ვესტუმრეთ. დიდებულმა მასპინძელმა ჯერ მარანში შეგვიპატიჟა, ქვევრი აგვიხადა. ჩემთვის ეს სასწაული იყო: მარანი, ქვევრი, “ლასტებზე” დაწყობილი შოთები, ყველი, მწნილი… -ვიდრე დედაკაცი დედალს მოხარშავს, პური ვჭამოთო, -გვითხრა მასპინძელმა. სუფრას შემოვუსხედით. -ჭამე, შვილო, რაო, -მიმიპატიჟა მასპინძელმა. -არა, გმადლობთ, არ მინდა-მეთქი, -ვუპასუხე. მორჩა, მას მერე არავის უთქვამს, -ჭამეო (იღიმის)…
-მშიერი დარჩით?
-თან, როგორი! წარმოიდგინეთ, ორ სპექტაკლში მქონდა ნათამაშები, თან -ქვევრის ღვინო დალეული… სწორია: რაკი საჭმელი სუფრაზე დევს, უნდა მიირთვა. ერთხელ რომ მიგიპატიჟებენ, საკმარისია… ნელ-ნელა იქაურობას შევეწყვე. მაყურებლებისგან სასწაულ სითბოს ვგრძნობდი. მოგეხსენებათ, საბჭოთა კავშირის პერიოდში, ქვეყანაში იმპორტული საქონელი შემოჰქონდათ და ჩუმად ყიდდნენ. პატარა, ლაწირაკ ბიჭს მეუბნებოდნენ, -ბატონო ზურა, თუ შეიძლება, მობრძანდითო. საწყობში შემიყვანდნენ -ეს მივიღეთ და თავის ფასში ხომ არ გინდათო? რაიკომის მდივნების გაცილება-მიწვევები უჩემოდ არ ხდებოდა. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩემ მიმართ დიდ ყურადღებას იჩენდნენ. ამან ხელი შემიწყო, რომ კახურ დინჯ, დარბაისლურ პირდაპირობაში იოლად “შევსულიყავი.” პირდაპირობა არც მანამდე მაკლდა -მამიდამ ასე გამზარდა: ვიცოდი, რომ ჯობდა, სიმართლე მეთქვა, საკუთარ თავთან და ღმერთის წინაშე მართალი ვყოფილიყავი. მამიდა კომუნისტი, მაგრამ შინაგანად მორწმუნე ქალი გახლდათ. ძირითადად, ჩვენი გვარის წარმომადგენლები ეკლესიის აზნაურები ვიყავით, საგვარეულო ეკლესია გვქონდა.

“უვადო სასჯელი”
-უცხოეთში თქვენი გამგზავრების შესახებ გადაწყვეტილებაც იღბლიანი იყო?
-ერთი შეცდომა ხომ ყველას მოსდის? ეს ყველაზე საშინელი ნაბიჯი იყო, რაც ცხოვრებაში გადამიდგამს. ყოველთვის ვინანებ. ეს უვადო სასჯელი იყო. კარგი ის გახლდათ, რომ ხალხი გავიცანი, რომელმაც იქ ცხოვრება ცოტათი შემიმსუბუქა: ესპანეთში, მოყვარულების თეატრალურმა ჯგუფმა ხელი შემიწყო, რომ კვირაში 3-ჯერ თეატრალურ სფეროზე “გადავრთულიყავი”. ერთი-ორჯერ მასტერკლასიც ჩავატარე -სტანისლავსკის მეთოდით დიანტერესდნენ, მადრიდიდან პროფესიონალი არტისტების 2 ჯგუფი ჩამოვიდა. თეატრალური ჯგუფის ხელმძღვანელი -მარიანო ჩემი მეგობარია. ის თეატრის “სენით” შეპყრობილი ახალგაზრდა ბიჭი (ფილოსოფოსი) გახლავთ. ჩემ შესახებ პატარა წიგნს წერს. წლის ბოლოსთვის მზად იქნება. ისიც იღბალი იყო, რომ ემიგრაციაში ყოფნის სირთულეები რეზო ჩხიკვიშვილთან ურთიერთობამ გამიიოლა. 4 წელი გერმანიაში გავატარე. რეზო ჩხიკვიშვილი ესენში, დრამატული თეატრის მსახიობი გახლავთ. გერმანელები ხელისგულზე ატარებენ. მის შესახებ დოკუმენტურ ფილმს იღებენ და ამ ფილმში მეც მოვხვდი. საქართველოში ჩემს დაბრუნებაში რეზოს დიდი წვლილი მიუძღვის, ასევე -ჩემს მეგობარს, არჩილ ქურციკაშვილს. არჩილმა იმდენი მიჩიჩინა, -წადი, აქაურობას მოშორდიო, რომ გადავწყვიტე, საქართველოში დავბრუნებულიყავი. ეს გადაწყვეტილება ცოტა ადრე რომ მიმეღო, უკეთესი იქნებოდა, მაგრამ როგორც ამბობენ: “სჯობს, გვიან, ვიდრე არასდროს”.

ახლანდელი საქართველო და ნულიდან დაწყებული საყვარელი საქმე

-ბოლო სპექტაკლი, რომელშიც სამშობლოდან გამგზავრებამდე ვითამაშე, “მე თქვენ ყველას სახეზე გცნობთ” იყო, რომლითაც საერთაშორისო ფესტივალზე “ოქროს ნიღაბი” მივიღე, როგორც “მაყურებლების სიმპათიამ”. საქართველოდან არეულობის, გაჭირვების პერიოდში წავედი. ახლა ვხედავ, ქვეყანაში უფრო დიდი გაჭირვებაა, ვიდრე 90-იან წლებში იყო: დუხჭირი ცხოვრების მიუხედავად, მაშინ ადამიანებს ერთმანეთის მიმართ პატივისცემისა და სიყვარულის გრძნობა ჰქონდათ, “შეკრული” საზოგადოება იყო. ახლა არავის არაფერი ადარდებს. მომხვეჭელობა სუფევს -ოღონდ მე ვიყო კარგად და ხვალ, თუ გინდა, ყველაფერი წყალს წაუღიაო, -ამ პრინციპით მოქმედებენ. გამოსასვლელ სამოსში გამოწყობილ ეშმაკისეულ ძალას, სიმახინჯეს ვხედავ. ეკლესიაც არ დაინდეს. მმართველობის ძველი ფორმაა -“დაშალე და იბატონე!” დაშლილი საზოგადოება იოლად სამართავია. საშინელებაა, რაც განათლების სისტემაში ახლა ხდება. ვინ არის განათლების მინისტრი, სად გაიზარდა? საკუთარ თავს რის უფლებას აძლევს, ხალხურ სიბრძნეზე როგორ ღადაობს?! კი არ ღადაობს, ჩვენს ფუძეს ძირს უთხრის. ჩემი ბიჭი მეუბნება, -მის ლექციებზე დავდიოდი და ვუსმენდი, არ ეტყობოდა, ასეთი თუ იყოო… ე.ი. “სკამია” “გოთვერანი”.
-განათლების მინისტრის ნათქვამიდან, ყველაზე გამაღიზიანებელი თქვენთვის რა იყო?
-კონკრეტიკა საჭირო არ არის -არ მინდა, პოლიტიკაში “გადავიდე”, მაგრამ ნელ-ნელა იქით მივდივართ, რომ შეიძლება, საერთოდ აღარ ვიყოთ. სამწუხაროდ, ქართველები წარსულით ვერაფერს ვსწავლობთ. ერთმა ბრძენმა თქვა: არასდროს ეცადო, რომ ყოველთვის შენი შეცდომებით ისწავლო, რადგან ერთი ცხოვრება გაქვს და ვერ მოასწრებო. სხვისი შეცდომებითაც უნდა ისწავლო. ჩვენ არც ჩვენი შეცდომით ვსწავლობთ, არც -სხვისით. აი, საქართველოში დაბრუნებულმა ეს დავინახე… სამაგიეროდ, შემოქმედებითი თვალსაზრისით, დიდი წინსვლა გვაქვს. ძალიან ნიჭიერი ახალგაზრდობა გვყავს. საქართველოში სპექტაკლების ნახვა რომ დავიწყე, აღვფრთოვანდი!.. როგორც კი ნუგზარ ლორთქიფანიძემ ჩემი დაბრუნების ამბავი გაიგო, მაშინვე სოხუმის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში გამომიძახა. ხელი შემიწყო და შტატში ჩამსვეს. ახლა “თუმანიშვილში” ქეთი დოლიძემ მიმიწვია -“ჭირვეულის მორჯულებაში” სპეციალურად ჩემთვის პერსონაჟი მოიფიქრეს. სპექტაკლში სათამაშოდ რუსიკო ბოლქვაძემაც მიმიწვია. ერთი ბრწყინვალე სეზონი რუსთავის თეატრშიც ვთამშობდი: “გმირთა ვარამის” მიხედვით, გიორგი ქანთარიამ “ჯვარშებმულები” დადგა, თამარ ხიზანიშვილმა კი -გოდერძი ჩოხელის “ადამიანთა სევდა”… ამ ყველაფერმა ხელი შემიწყო, რომ 15-წლიანი პაუზის მერე, ფორმაში ჩავმდგარიყავი. როგორც ახალფეხადგმულმა ბავშვმა, ისე დავიწყე მუშაობა ნულიდან…

მეუღლე, მამა და ბაბუა

-ჩემი მომავალი მეუღლე რომ გავიცანი, ჯარიდან (სადაც მოხალისედ წავედი) ახალი დაბრუნებული გახლდით. ორ წელიწადში დავქორწინდით. ჩემი მეუღლე ცისფერთვალება, ლამაზი ქალია და ახლაც მშვენიერია. ყველაფერს ვაკეთებ, რომ ეს მშვენიერება შეინარჩუნოს… თელავში ორი ვაჟი -ლევანი და შალვა შეგვეძინა. ლევანმა საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი წითელ დიპლომზე დაამთავრა. 1 წიგნის ავტორი გახლავთ, მაგრამ სამსახური ვერა და ვერ ვუშოვეთ. ინგლისური, ესპანური, რუსული ენები ბრწყინვალედ იცის. მაგისტრატურაც წარმატებით დაამთავრა… უმცროსი -შალვა ესპანეთში კალათბურთს თამაშობდა. ბრწყინვალე მომავალი ჰქონდა, მაგრამ სპორტს თავი დაანება -თეატრალურ უნივერსიტეტში სწავლა მინდაო. ახლა მოზარდ მაყურებელთა თეატრში მუშაობს. მისგან შვილიშვილი -პატარა ზურიკო ანთელავა მყავს. ბაბუობა სასწაულია! ალბათ, ეს “ელემენტი” ბარბარესთან ურთიერთობაში (“ჩემი ცოლის დაქალებში”) “ჩავდე”…
რითია მანტკავა კაკაჩიაზე მეტი?
-როგორ შეიძლებოდა, კვაზი მანტკავას მხოლოდ ერთი შვილი შერჩენოდა? ჩემთვის ამბავი შევთხზე, თითქოს კვაზის მეუღლე მშობიარობას გადაჰყვა. ბავშვის გამო, კვაზიმ ცოლი აღარ შეირთო -შვილს სახლში დედინაცვალი არ მოუყვანა. მერე, 15-20 წლით რუსეთში წავიდა, იქ ფული იშოვა, მაგრამ ამასობაში, სხვა ბევრი რამ დაკარგა… საქართველოში დაბრუნებულს ვაჟი გაზრდილი დახვდა… რძალთან კვაზის ცივი დამოკიდებულება ამით აიხსნება: მანტკავას ვაჟმა ცოლი ისე შეირთო, რომ მამისთვის არაფერი უკითხავს. ქალმაც, ერთი ბავშვი გააჩინა და მეტს აღარ აჩენს… სცენარის მიხედვით, “წინა ისტორია” შევქმენი, რომლის მიხედვითაც ვცდილობ, დამაჯერებლად ვითამაშო, როლი განვავითარო…
-სერიალის სცენარისტმა იცის თქვენ მიერ შეთხზული ამბების შესახებ?
-რაღაცებზე ვილაპარაკეთ და იმაზე შევჯერდით, რომ ძირითადი “ხაზი” არ დაკარგულიყო. ჩემ მიერ შეთხზული ამბები მუშაობაში მეხმარება. სცენარისტმა ანთელავას “ხაზი” ძალიან კარგად “გამიკეთა”. თუ გახსოვთ, სერიალში ჩაის სმისას რომ ვლაპარაკობთ, მეუბნებიან, -გრიშა აკლდამას აკეთებს და ერთი ადგილი შენთვისაც გამოყოო, დოჩი კი ყვირის: შენ, რა, გინდა, გააგიჟო დიდი ბებია და მთელი ანთელავები წამოაყენოო?! სამეგრელოში, გვარების მიხედვით, საფეხურებრივი სხვაობაა. რაღაცით კაკაჩიაზე მეტი ხომ უნდა იყოს მანტკავა? ინტელექტით! ჰოდა, სცენარისტს ვთხოვე: მოდი, ერთ ეპიზოდში, მანტკავები ფრანგულად ვილაპარაკებთ-მეთქი. კიდევ, ვთხოვე: იქნებ სადმე გამოჩნდეს, რომ მანტკავას დიდი ბებია ანთელავა იყო, რომელიც დადიანის ქალის მონათლულია-მეთქი… ასეთი ისტორიების გარეშე, “ტიპაჟი” ძალიან მარტივი იქნება, შესაბამისად -მოსაწყენიც. პატარ-პატარა დეტალებით საინტერესო პერსონაჟები ყალიბდებიან.
-კვაზისთან როცა გაიგივებენ, როგორი შეგრძნება გეუფლებათ?
-უფროსი ვაჟი თელავში, დეიდასთან არის. მეუბნება, -აღარ შემიძლია, შემიკლეს ხელში, სულ “კვაზიევიჩს” მეძახიანო (იცინის). რა თქმა უნდა, მაყურებლების გულისხმიერება და სითბოა, როცა ჩემთან ერთად სურათის გადაღება, ხელის ჩამორთმევა უნდათ ან უცხო ადამიანები “გამარჯობას” მეუბნებიან. სასიამოვნო შეგრძნებაა, როცა უცნობი მოგიკითხავს, -როგორ ხარო?
-რის გამო შეიძლება, კვაზი და გრიშა ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ?
-ეს გამორიცხულია! უერთმანეთოდ ვერ იქნებიან. ერთმანეთს ასაზრდოებენ, ავსებენ. პლუს-მინუსი ხომ დენს ქმნის? მნიშვნელობა არ აქვს, “პლუსი” რომელია და “მინუსი” -რომელი. მთავარია, “დენი” იყოს… ამ სერიალის მომგებიანობა ის არის, რომ ყველაფერს ირონიით გვაჩვენებენ, რათა დავინახოთ, რა არის კარგი და რა ცუდი. მერე თავად უნდა განვსაჯოთ -როგორ ღირს ცხოვრება…

ეთო ყორღანაშვილი

დატოვეთ კომენტარი

კომენტარები

Загрузка...